Herzog op bezoek bij Erdoğan

IN ISRAEL / Door: LUUK SMIT / 10 mrt 2022 ISRAEL TURKIJE

De Israelische president Isaac Herzog heeft een bezoek aan Turkije gebracht, in een poging om de koele banden tussen de twee landen te doen ontdooien. Een dooi tussen Israel en Turkije zou de Turkse president Erdoğan goed uitkomen, zeker nu de Turkse economie in zwaar weer zit.

De Turkse president Recep Tayyip Erdoğan ontvangt zijn Israelische collega Isaac Herzog in Ankara, 9 maart 2022. (bron: Twitter / @IsraelinTurkey)

Waar Israel en Turkije vroeger sterke banden hadden, zijn deze sinds 2010 afgebrokkeld. Turkije begon zichzelf meer en meer als dé islamitische beschermer van de Palestijnen te beschouwen en uitte regelmatig felle retoriek richting Israel. In respons haalde Israel de banden aan met Griekenland en Cyprus, van oudsher de vijanden van Turkije. Hiermee werd de geopolitieke situatie in de oostelijke Middellandse Zee voor Ankara een stuk minder comfortabel.

Herzog’s bezoek komt in een tijd waarin Erdoğan zowel nationaal als internationaal onder vuur ligt. Hij hoopt onder meer via Israel betere banden met de Verenigde Staten te verkrijgen en tevens de Turkse economie uit het slop te trekken. Voor Israel is de noodzaak minder hoog, vanwege de goede banden met Athene en Nicosia. Israel wil vooral dat Ankara de banden met terreurbeweging Hamas voorgoed doorsnijdt en stopt met het demoniseren van de Joodse staat. Het bezoek van Herzog is het eerste bezoek van een Israelische staatsman aan Turkije sinds 2008.

Bezoek Herzog een nieuwe start?

Is het bezoek van Herzog dan het begin van een détente tussen Jeruzalem en Ankara? Volgens analisten is voor Turkije de noodzaak voor betere banden groter dan voor Israel. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Israel de afgelopen tijd eerst de kat uit de boom keek voordat zij inging op de uitnodiging voor een staatsbezoek. Dus ondanks onenigheid op bepaalde vlakken, gaan de twee een poging wagen om de banden te verbeteren. De toenadering tussen Turkije en Israel zorgde bij terreurclub Hamas al voor ‘zorgen‘. Het bezoek van Herzog veroorzaakte ook enkele anti-Israel protesten in Ankara en Istanbul.

Presidenten Herzog en Erdoğan in Ankara, 9 maart 2022.

Het bezoek begon ingetogen met een kranslegging bij het graf van Atatürk, de vader van het moderne Turkije en groot pleitbezorger voor secularisatie en een officiële welkomstceremonie. Vervolgens hebben de twee heren gesproken over de verschillende bilaterale aspecten, waaronder handel, energie-exploitatie en geopolitieke ontwikkelingen. Bij een persconferentie sprak Erdoğan over een ‘keerpunt’ in de relatie tussen Turkije en Israel. Volgens hem zijn betere banden met Israel een positief iets voor Turkije. De Turkse president keek uit naar een verdere samenwerking en stelde duidelijk dat antisemitisme onacceptabel is. Herzog prees de gesprekken, die hij constructief noemde en hij stelde dat het een eer is dat hij de banden weer mocht aanhalen tussen Jeruzalem en Ankara. De hoop is nu dat er snel weer ambassadeurs worden uitgewisseld en de twee landen gaan een hotline aanleggen voor direct contact bij spanningen. Daarom zal binnenkort de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlut Çavuşoğlu een bezoek brengen aan Israel.

Na het staatsdiner vertrok Herzog naar Istanbul, waar hij enkele ontmoetingen had met de lokale Joodse gemeenschap. Istanbul is lang een centrum geweest van Joods leven, met name na het einde van de Reconquista in 1492 trokken veel Sefardische Joden naar de toenmalige hoofdstad van het Ottomaanse Rijk, waar men bekend stond om haar tolerantie. Herzog heeft hen ontmoet in de historische Neve Shalom Synagoge. Na dit bezoek keerde Herzog naar Israel. 

Het bezoek wordt door analisten gezien als een reset in de relatie tussen Israel en Turkije. Hoewel de noodzaak voor Ankara hoog leek, is nu de vraag of de relatie verder kan groeien. Helaas is in het verleden deze knipperlichtrelatie wel vaker onstabiel gebleken, wie weet blijft zij nu voor langere tijd stabiel.

Meer weten over de banden tussen Israel en Turkije? Kijk dan dit seminar uit de collegereeks ‘Israel and the Middle East’ terug!