De Turkse president Recep Tayyip Erdoğan heeft bekend gemaakt dat de Israelische president Isaac Herzog half maart op bezoek zal komen in Turkije. Ondanks dat het kantoor van Herzog nog geen reactie heeft gegeven, wil Turkije een poging doen om de koele banden met Israel te verbeteren. Het lijkt erop dat Israel nog even de kat uit de boom kijkt, voordat zij het bezoek officieel zullen bevestigen. Desondanks stellen anonieme bronnen dat de afspraak reeds beklonken is.
De Turkse president Recep Tayyip Erdoğan. (bron: Twitter / @g_mastropavlos)
| Meer weten over de relaties tussen Israel en Turkije? Kijk dan naar de collegereeks Israel en het Midden-Oosten! Met op 16 februari om 10.00 Turkije-expert prof.dr. Ofra Bengio van de Universiteit van Tel Aviv over ‘Turkey’s Quiet Revolution and its Impact on Israel‘. |
Van oudsher hadden Turkije en Israel goede en hechte banden, al werden deze de afgelopen jaren slechter en slechter. De oude seculiere elite en het leger van Turkije zagen banden met Israel als een manier om de islamisten een loer te draaien en om economische, militaire en technologische innovaties uit te wisselen. Erdoğan wierp zich daarentegen op als beschermer van de Palestijnse zaak en kwam hiermee regelmatig in conflict met toenmalig premier Benjamin Netanyahu. In reactie op de verslechterende banden met Turkije, heeft Israel de laatste paar jaar de banden aangehaald met zowel Griekenland als Cyprus. Zo werken die drie landen samen op het gebied van energie-exploitatie en defensie, wat tegen het zere been is van Turkije.
Israel geliefd doelwit van Erdoğan
Sinds Erdoğan de leiding geeft aan Turkije, eerst als premier en nu als president, is er een nieuwe wind gaan waaien in het land. Er werd voorzichtig afscheid genomen van de kemalistische seculiere status quo en er kwam meer ruimte voor de islam. Hiermee kwamen ook de van oudsher goede banden met Israel op een gegeven moment op het hakblok te liggen.
In 2010 bekoelde de relatie volledig, naar aanleiding van het Mavi Marmara-incident. Ambassadeurs werden teruggeroepen en de banden werden ijzig. In de jaren erna werden pogingen gedaan om de banden te herstellen, maar dat lukte amper. Wel gingen toeristen nog over en weer en was er gewoon hulp bij natuurrampen of ongelukken, zoals bij een mijnramp in 2014. Rond 2016 werd nog een poging gedaan om de banden te herstellen, maar ook die liep op weinig succes uit. Opvallend, want terwijl de politieke banden uiteen vielen, bleven de economische banden bestaan.
Na de mislukte staatsgreep in Turkije en een meer autoritair geluid vanuit Erdoğan, begon hij ook zijn pijlen meer en meer te richten op Israel. Zo veroordeelde hij het land meermaals gedurende escalaties met terreurbeweging Hamas en liet hij leden van Hamas openlijk in Turkije opereren. Staatsmedia begonnen ook openlijker antisemitische content de wereld in te slingeren, al kwam er afgelopen week opeens een feel-goodverhaal over een gestrande Israelische rabbijn.
In 2017 begon Erdoğan zich zorgen te maken over de zogenaamde ‘verjoodsing‘ van Jeruzalem en eind 2020 claimde hij nog dat Turkije de rechtmatige eigenaar van Jeruzalem zou moeten zijn. Recentelijk hield Turkije nog kort twee Israelische toeristen vast op verdenking van ‘spionage’. Tevens wist hij de laatste jaren door onder meer de heropening van de Hagia Sophia als moskee de woede van Griekenland en Rusland op zich te halen en raakte hij in verbaal conflict met de Franse president Macron.
Nu Turkije door eigen toedoen in een regionaal isolement is beland én zucht onder economische malaise, lijkt het erop dat Erdoğan geen andere oplossing ziet dan de banden maar weer te verbeteren. Al eerder condoleerde hij Herzog met het verlies van zijn moeder, en hadden de twee ministers van Buitenlandse Zaken een telefonisch gesprek. Een bezoek van Herzog zou politiek minder gevoelig liggen voor Turkije dan een bezoek van premier Bennett. Recentelijk stelde Turkije vol bombarie dat zij de banden met onder meer Egypte, Armenië en andere buren wil verbeteren, en nu is het dus de beurt aan Israel.
Collegereeks Israel en het Midden-Oosten 16 februari 2022, 10.00-11.30 |
