In Libanon is de rust nog allerminst teruggekeerd. Bijna negen maanden nadat de instabiele staat een wapenstilstand sloot met buurland Israel, wordt het nog altijd geplaagd door de Iraanse invloed binnen zijn grenzen. Hezbollah, hoewel verzwakt, blijft politiek en militair een factor van betekenis en kan rekenen op een trouwe achterban. Daarmee hangt de terreurgroep nog altijd als een blok aan het been van de Libanese staat.
Volgens de gemaakte afspraken in het staakt-het-vuren moet Hezbollah zijn wapens inleveren. Dat weigert het voorlopig. Als het dat wel doet, zal het ook een nieuw ontwerp voor zijn vlag moeten bedenken. Met zijn koppigheid bezorgt de terreurbeweging de Libanese regering in elk geval hoofdbrekens.
Desastreus verlopen oorlog
Op 8 oktober 2023 sleurde terreurbeweging Hezbollah (‘Partij van God’) heel Libanon mee het ravijn in door zich aan te sluiten bij de aanval van Hamas op Israel. Dat de Joodse staat die agressie niet onbeantwoord zou laten stond buiten kijf, maar daar had Hezbollah maling aan. Het opereert namelijk niet in het belang van Libanon, maar van de eigen sjiitische achterban en broodheer Iran. De partij annex terreurgroep zag in 1982 het levenslicht, nota bene rechtstreeks opgericht door het Iraanse regime. De tentakels van Teheran zouden sindsdien Libanon in een ijzeren wurggreep houden.
De fatale beslissing van Hezbollah om te participeren in de aanvalsoorlog van Hamas zorgde voor veel schade in het zuiden van Libanon en in sjitische wijken van hoofdstad Beirut. De terreurbeweging zelf werd op vernederende wijze gedecimeerd. Eerst werden duizenden militanten permanent uitgeschakeld in een spectaculaire hightech operatie die niet had misstaan in een Bondfilm. Niet veel later werd Hezbollahleider en terreurboegbeeld Hassan Nasrallah door een bunker buster uitgeschakeld. Met de staart tussen de benen en het schaamrood op de kaken moest de terreurgroep, via de Libanese staat, akkoord gaan met een wapenstilstand.
Regering in een spagaat
Cruciaal onderdeel van die wapenstilstand is de ontwapening van Hezbollah. Noch Libanon, noch Israel zit te wachten op een herhaling van zetten. Datzelfde geldt voor de Verenigde Staten en de Europese Unie, die harde voorwaarden hebben gesteld aan Libanon voor het uitgeven van leningen die het land weer uit het slop moeten trekken. Op zijn beurt blijft Israel doelen in Zuid-Libanon bestoken zolang Hezbollah nog een bedreiging vormt voor de Joodse staat. De Libanese staat lijkt er dan ook niet omheen te kunnen om de terreurgroep daadwerkelijk te ontwapenen, ook omdat Israel zijn aanwezigheid in het Zuiden van het land pas opgeeft als er veiligheidsgaranties worden afgegeven.
Bij monde van zijn regering maakt Libanon ook duidelijk dat het die intentie heeft. Hezbollah echter weigert resoluut en dreigt met een regelrechte burgeroorlog indien het Libanese regeringsleger tot actie overgaat. Voor veel Libanezen is dat een absoluut doemscenario, waarbij zeker de oudere generaties met angst en beven terug zullen denken aan de verwoestende burgeroorlog die het land verscheurde tussen 1975 en 1990. Hun welzijn is voor Hezbollah echter bijzaak, de terreurgroep dient Iran. De halsstarrige opstelling van Hezbollah bezorgt de Libanese overheid kopzorgen. Ontwapenen betekent bonje met de sjiitische militie en wellicht zelfs een burgeroorlog, niet ontwapenen betekent een einde aan financiële steun vanuit het westen en een hervatting van Israelische luchtaanvallen.
Nog geen gelopen race
De houding van Hezbollah valt rationeel gezien moeilijk te begrijpen. De terreurgroep, die lange tijd werd gezien als de grootste bedreiging aan de landsgrenzen van Israel, heeft in de oorlog met de Joodse staat kolossale schade geleden. Iedere reguliere strijdmacht zou na zulke verliezen definitief de handdoek in de ring werpen. Bij religieus gemotiveerde groeperingen ligt dat echter anders. Zeker binnen de sjiitische islam staat de shahada, het martelaarschap, hoog in het vaandel. Voor een groep als Hezbollah is het volledig te billijken als er nog eens duizenden omkomen en heel Libanon aan gort wordt gebombardeerd, zolang ‘het verzet’ maar wordt gecontinueerd.
Volgens Hezbollah pleegt de Libanese regering dan ook hoogverraad wanneer het tot ontwapening van de terreurgroep over gaat. Het beschuldigt de overheid ervan Libanon ‘uit te leveren aan de Zionistisch entiteit.’ Het ligt dan ook niet voor de hand dat Libanon over zal gaan tot een geforceerde ontwapening van de sjiitische militie door het regeringsleger erop af te sturen. Waarschijnlijker is dat Hezbollah een deel van zijn wapens symbolisch inlevert maar een clandestiene voorraad ondergronds behoudt. Het is ook mogelijk dat de hele ontwapeningskwestie uitdraait op een patstelling en er niets gebeurt. In dat geval is het afwachten bij wie het geduld het eerste op is: De EU, de VS of Israel. Dat zou weleens de Joodse staat kunnen zijn.