Netanyahu: stem op mij en ik annexeer de Jordaanvallei

De Israelische premier Benjamin Netanyahu deed dinsdag opnieuw een verkiezingsbelofte. Als zijn Likoed op 17 september de grootste partij wordt, wil hij zo snel mogelijk een gedeelte van de Westelijke Jordaanoever annexeren. Dat zei Netanyahu dinsdagavond op een met veel stampij aangekondigde persconferentie (video) in Ramat Gan.

Het is niet voor het eerst dat Netanyahu toezegt om Israelisch recht toe te gaan passen op een gedeelte van de Westoever. Volgens velen is dit wederom slechts een van de vele verkiezingsbeloftes waar Netanyahu zich niet aan zal houden, maar met het vredesplan van de Amerikaanse president Trump in zicht kunnen zijn plannen wellicht werkelijkheid worden.

Jordaanvallei
Het gebied waar Netanyahu Israelische soevereiniteit wil toepassen is de Jordaanvallei en het noorden van het gebied rondom de Dode Zee. Samen vormt dit een gebied van bijna een kwart van de Westelijke Jordaanoever. Door de Jordaanvallei te annexeren behoudt Israel voldoende strategische diepte, aldus de premier. 

In de streek wonen circa 15.000 Israeli’s, verspreid over circa 30 nederzettingen. De Arabische dorpen, evenals de stad Jericho, zouden in het plan niet geannexeerd worden. “Niet één Palestijn wordt geannexeerd”, aldus de premier. Deze plekken blijven wel bereikbaar via meerdere toegangswegen. Wat een eventuele annexatie verder precies zal betekenen is onduidelijk: The Times of Israel zette uiteen dat veel afhangt van de details.

Volgens Netanyahu vormt de presentatie van Trump’s vredesplan een “grote uitdaging, maar tevens een grote, historische kans” om Israelisch recht toe te passen op de nederzettingen. Het langverwachte vredesplan zou kort na de verkiezingen dan eindelijk worden gepresenteerd, en Netanyahu een kans bieden om “in maximale coördinatie met de Verenigde Staten” over te gaan tot annexatie. De regering van president Trump liet in een eerste reactie weten dat het Amerikaanse beleid op dit moment onveranderd blijft.

De wens tot annexatie van de Jordaanvallei is overigens niet nieuw. Reeds het zogenoemde Allon-plan, opgesteld in 1967, voorzag in annexatie van de Jordaanvallei en de Judeawoestijn. In 1997 stelde premier Netanyahu ook al voor dat de Jordaanvallei in Israelische handen moest blijven, en meer recent wilde het linkse Knessetlid Eitan Cabel Israelisch recht toepassen op de Jordaanvallei, met als doel de tweestatenoplossing te redden.

‘Zeer bezorgd’
Het samenwerkingsverband van Arabische landen, de Arabische Liga, veroordeelde het plan van Netanyahu direct. Ook de Palestijnse Autoriteit reageerde furieus: “Palestina is geen onderdeel van zijn verkiezingscampagne”, aldus PA-premier Mohammed Shtayyeh. Hij waarschuwde dat de uitvoering van het plan negatieve consequenties zal hebben, en riep de Europese Unie op om te helpen. De EU liet in een reactie weten dat Netanyahu’s belofte de kansen op vrede ondermijnt.

Ook vanuit de Tweede Kamer werd verbolgen gereageerd op de persconferentie van Netanyahu. Zo liet D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma dinsdagavond via Twitter weten “zeer bezorgd” te zijn. Sjoerdsma vroeg minister Blok (Buitenlandse Zaken) om een spoedige reactie van het kabinet. Sadet Karabulut (SP) noemde Netanyahu’s verkiezingsbelofte een “dikke middelvinger naar de internationale gemeenschap en einde tweestatenoplossing”.

Tweestatenoplossing
De reactie van Blok volgde woensdagmiddag. In een Kamerbrief liet de minister weten dat Netanyahu zijn uitspraken deed als Likoed-lijsttrekker, en dat de status van de Westoever op dit moment onveranderd blijft. Nederland en de EU dringen er volgens Blok bij beide partijen op aan om af te zien van “negatieve stappen en retoriek die wantrouwen vergroot”. Nederland blijft een voorvechter van de tweestatenoplossing, op basis van de grenzen van 1967.

CIDI is voorstander van een tweestatenoplossing die het zelfbeschikkingsrecht van zowel Joden als Palestijnen respecteert. Unilaterale stappen zoals deze – maar bijvoorbeeld ook het eenzijdig uitroepen van de Palestijnse staat – dragen niet bij aan de bevordering van de tweestatenoplossing, die enkel kan worden bereikt door directe onderhandelingen tussen Israel en de PA.