Zondagavond diende Blauw Wit een voorstel in om opnieuw de begrotingsdeadline over 2020 en die van 2021 uit te stellen. Met nog geen 48 uur te gaan voordat de regering anders automatisch valt, proberen Likoed en Blauw Wit nog verwoed tot een deal te komen waarmee verkiezingen voorkomen kunnen worden.
Zal het uitstelvoorstel van Gantz nieuwe verkiezingen in maart voorkomen? (Foto: Dani Shem Tov/Knesset)
Volgens het voorstel van Blauw Wit zou de deadline voor het aannemen van een begroting over 2020 worden uitgesteld tot 31 december 2020, en de deadline voor het aannemen van een begroting over 2021 zou opschuiven naar 5 januari 2021. Volgens Ha’aretz zou Blauw Wit-leider Gantz in ruil voor uitstel van verkiezingen hebben afgesproken om de bevoegdheden van zijn partijgenoot justitieminister Avi Nissenkorn om een openbare aanklager te benoemen inperken, op verzoek van de Likoed. Premier Netanyahu (Likoed) maakt er geen geheim van dat hij graag zoveel mogelijk de rechtsgang in het strafproces wil beïnvloeden. Boven alles wil Netanyahu zich niet aan de premiersrotatie houden die in het regeerakkoord is vastgesteld.
Begroting voor één dag
Als het voorstel van Blauw Wit wordt aangenomen, zal er bij wijze van formaliteit op de laatste dag van het jaar een begroting over 2020 worden aangenomen. Vervolgens zou er dan een begroting over 2021 moeten komen in de eerste week van januari.
De harde deadline voor een budget over 2021 ligt echter pas in maart, wat nog veel ruimte geeft voor de Likoed om zich zoals verwacht niet aan de afspraak te houden. Wel zou dit de gedoemde ministeriële en politieke carrières van het merendeel van Blauw Wit enkele maanden langer uitrekken, en is het voorstelbaar dat een budget over 2021 ook herhaaldelijk wordt uitgesteld.
Dit zou Netanyahu nog voldoende gelegenheid bieden om uit het regeerakkoord met Blauw Wit te ontsnappen, en pas nieuwe verkiezingen uit te roepen als de Likoed er beter voor staat in de peilingen. Momenteel staat Gideon Sa’ar met zijn nieuwe partij Nieuwe Hoop op zo’n 19 zetels in opiniepeilingen, wat het vormen van een regering door Netanyahu erg zou bemoeilijken: noch de Likoed en hun bondgenoten, noch een blok van anti-Netanyahu partijen zou met de huidige voorspelling een meerderheid in de Knesset hebben.
Rebelse geluiden Blauw Wit en ex-Likoed
Drie Knessetleden van de partij die drie verkiezingen lang volhield nooit met premier Benjamin Netanyahu samen te regeren, waarvan nu vrijwel alle Blauw Wit-Knessetleden ministers onder hem zijn, hebben aangegeven het voorstel niet te steunen: het gaat om Asaf Zamir, Miki Haimovich en Ram Shefa, drie van de weinig leden van de Blauw Wit-fractie die geen minister werden. Duidelijk is dat Blauw Wit bij nieuwe verkiezingen vrijwel weggevaagd zal worden, en dat de meeste ministers van de partij van Gantz niet in de Knesset terug zullen keren.
Onduidelijk is of het uitstelvoorstel op voldoende steun kan rekenen van coalitie-Knessetleden: naast de drie afvallige niet-ministers van Blauw Wit, zal voormalig Likoednik Gideon Sa’ar zeker niet instemmen met uitstel, evenmin als zijn nummer twee bij Nieuwe Hoop, Yifat Shasha Biton, die nog in de Knesset zit op een zetel verkregen met Likoedstemmen.
‘Wij zullen geen compromis sluiten om een functionerende regering mogelijk te maken, zonder de democratie en het rechtssysteem veilig te stellen, en een begroting te kunnen garanderen om de economische schade van het coronavirus aan te pakken,’ beloofde een statement van Blauw Wit, in reactie op geruchten rondom de onderhandelingen met Likoed.
‘Veegdoekje’
Yisrael Beitenu-leider Avigdor Lieberman noemde Gantz een “herbruikbaar veegdoekje. Zo gaat het als een ministerschap het allerbelangrijkste is.” Ayman Odeh van de Verenigde Lijst grapte cynisch over het militaire verleden van Gantz: “Ik heb Fauda niet gezien, maar volgens mij geeft de [Israelische] stafchef zich niet over aan het eind.”
Een meerderheid van 61 Knessetleden zal voor het uitstelvoorstel moeten stemmen vóór middernacht in de nacht van dinsdag op woensdag, anders volgen verkiezingen automatisch.
Staafdiagram van het aantal huidige Knessetzetels per partij (blauw), hun stand in de peiling van Ma’ariv per 17 december (geel) en per 20 december volgens peiling van Channel 13 (oranje).