‘Steun van de internationale gemeenschap komt vaker terecht in de zakken van milities’

Over de structuur, de ambities en de geldstromen van en naar milities bestaat in Nederland nog weinig kennis. Terroristische en professionele organisaties zoals Islamitische Jihad, PFLP en Hezbollah gaan uiterst secuur te werk, worden pragmatisch geleid en hebben vaak banden met statelijke actoren. In de Nederlandstalige podcast, Mizrach, over Israel in het Midden-Oosten, spreekt prof. dr. Uğur Ümit Üngör. Hij is hoogleraar Holocaust- en Genocidestudies, verbonden aan de UvA, de Universiteit van Amsterdam en NIOD. Hij stelt: “Paramilitaire groepen werken holistischer dan alleen de militaire tak. (…) De steun die die groepen onder de bevolking genieten, krijgen ze niet per se omdat zij vechten, (…) die steun genieten zij juist vaak omdat zij ook medische diensten leveren, of dat zij een vuilnisophaaldienst hebben. Vaak hebben milities [namelijk] ook humanitaire organisaties. Steun en hulp die door de internationale gemeenschap wordt gegeven, sluizen zij door aan milities. Dat komt heel vaak voor.”

Gewapende strijders van de PFLP. (Bron: Wiki Commons)

Over de ‘fluïde ideologie’ van terroristische organisaties en hun drijfveren bestaat verwarring. Prof. Üngör is helder: “Dit soort groepen bestaan en plegen het soort geweld dat zij plegen omdat zij niet met conventionele middelen kunnen winnen van Israel. Dat is het resultaat van hun machteloosheid. Soms accepteren de groepen steun van een staat, zoals Iran, terwijl ze een hele andere ideologie hebben. Dat is omdat ze anders simpelweg niet kunnen bestaan. Ze kunnen het financieel en militair niet alleen bolwerken.” Van zowel Hamas, Hezbollah als de PFLP is het bekend dat er banden zijn met het Iraanse regime. Vandaar dat beide milities ook wel ‘proxies’ worden genoemd. Üngör gaat verder: “Milities nemen de wapens op, of staten gebruiken milities tegen hun tegenstanders juist omdat ze niet met conventionele middelen kunnen winnen, juist omdat ze de zwakkere partij zijn. Met andere woorden: bijvoorbeeld Irak en Iran zijn en waren altijd al militair, diplomatiek en economisch zwakker dan Israel, dus nemen zij toevlucht tot gewapende rebellengroepen met aanzienlijke populaire steun.”

Banden met humanitaire organisaties

Er zijn voorbeelden dat paramilitaire groepen als de PFLP humanitaire organisaties opzetten of infiltreren en dus gebruiken als dekmantel, bijvoorbeeld om geld naar de terreurorganisatie te sluizen. Onlangs verbrak de Nederlandse staat de hulp aan de Palestijnse humanitaire organisatie UAWC vanwege bewezen banden met de PFLP en de dood van Rina Shnerb. UAWC huilde nadien krokodillentranen door te stellen dat zij ‘geschokt’ en ‘verrast’ zouden zijn. Prof. Üngör is allerminst verrast: “Deze tactiek wordt vaak gebruikt. (…) Vaak hebben milities ook humanitaire organisaties. Steun en hulp die door de internationale gemeenschap wordt gegeven, sluizen zij door aan milities. Dat komt heel vaak voor.” Met name in Libanon geniet Hezbollah populariteit vanwege haar humanitaire steun, waarmee zij enerzijds zieltjes wint en anderzijds de Libanese staat ondermijnt. Die humanitaire organisatie en werken zijn echter niet waar het de paramilitaire groepen om gaat, dat onderkent ook prof. Üngör: “Geweldpleging is de raison d’être van zo’n organisatie. Paramilitaire groepen in de Palestijnse gebieden hebben zich tot doel gesteld om Israel omver te werpen, de rest is bijzaak.” 

Het actuele voorbeeld van de PFLP is in Nederland bekend, daarom voegt Prof. Üngör toe: “Staten zijn vaak veel machtiger in het wegsluizen van humanitaire hulp dan milities, bijv. de humanitaire steun die al tien jaar naar Syrië wordt gestuurd, wordt door Assad verdeeld onder loyalisten of wordt simpelweg gestolen door pro-Assad milities.” Het probleem van Nederland met de PFLP is in het klein het probleem wat veel breder speelt, ook in Syrië en Irak.

Internationaal recht als wapen

De strijd met Israel wordt echter niet alleen maar ‘on the ground’ gevoerd. Israel wordt ook het vuur aan de schenen gelegd op internationale podia, zoals via de Verenigde Naties. Prof. Üngör daarover: “In de conflictstudies wordt er geprobeerd om zoveel mogelijk te demobiliseren. Om van een militaire- naar een diplomatieke oplossing te gaan. Dit soort groepen snappen heel goed dat ze de Staat Israel niet kunnen uitroeien of opheffen. Dat kan niet en dat weten zij ook. Daarom zijn er vaak intern ook mogelijkheden om rechten of internationaal recht te studeren. Dan kunnen zij later de onderhandelingen voeren. Groepen als de PFLP zeggen dat ze op geen enkele manier een regeling met Israel willen treffen. Aan de andere kant weten zij dat het alleen maar op die manier kan. Dat geldt ook voor andere milities.”

“Groepen als Hamas en de PFLP snappen heel goed dat ze de Staat Israel niet kunnen uitroeien of opheffen. Dat kan niet en dat weten zij ook.” -prof. Üngör 

Prof. Üngör heeft een vraag voor deze groeperingen: “Hoelang wil je bestaan als militie? Je kunt nog wel 50 jaar of 100 jaar blijven vechten, maar zet het zoden aan de dijk?” Daarom is het belang om zo snel mogelijk de wapens neer te leggen en met elkaar te spreken. Het conflict moet juist (weer) politiek gemaakt worden. Daarnaast moeten strijders worden ‘gedemobiliseerd’, stelt prof. Üngör: “Politiseren en demobiliseren doe je door te vragen: wat zit jullie dwars?” Hij gaat verder: “Ook als er een vijandbeeld is, toch is het belangrijk om te beseffen dat je door moet met deze mensen. Je moet accepteren dat de mensen aan de andere kant, zich net zo voelen als jij.”

Wederzijdse empathie is dus belangrijk. Prof. Üngör: “Dat kan alleen maar door hele intensieve gesprekken te voeren met elkaar. Die gesprekken kunnen onplezierig zijn. Mensen kunnen gaan schreeuwen of weglopen. Dat hoort er allemaal bij. Maar wel om uiteindelijk de wapens neer te leggen en met elkaar te spreken. Zo’n vredesproces komt vaak niet door interne dynamiek tot stand, maar door externe druk. Als er geen externe druk kwam op de Noord-Ieren of in Colombia, waren ze waarschijnlijk nog steeds aan het vechten.” 

Volgends prof. Üngör kun je ook militante jonge mensen op andere gedachten brengen: “Je kunt mensen een licht indraaien door zelfs hen te overtuigen.”

De podcast is tevens te vinden via deze link. Abonneer je meteen op Mizrach!