Vroeger dan verwacht is het de beurt aan Yair Lapid om premier te worden van de enige democratie in het Midden-Oosten. Hij is dan ook degene die komende maand Joe Biden zal ontvangen, en blijft aan tot er een nieuwe coalitie aantreedt in de Knesset. Lapid kreeg eerder te horen dat hij niet is gemaakt van ‘premiersmateriaal’. De tijd dat hij kan laten zien dat dat anders zit, is aangebroken.
Yair Lapid loopt vervroegd richting zijn premierschap. Foto: Wikimedia Commons.
In de speech waarbij Lapid met Bennett aangaf dat de laatste dagen van de regenboogcoalitie waren geteld, stelde Lapid: “Een jaar geleden zijn we begonnen met het proces van wederopbouw, en nu zetten we het voort en zetten het samen voort. Wat we vandaag moeten doen, is teruggaan naar het concept van Israelische eenheid – ons niet van binnenuit te laten scheiden door duistere krachten. We moeten onszelf eraan herinneren dat we van elkaar houden, van ons land houden, en dat we alleen samen zullen overwinnen.” In diezelfde ‘laatste speech’ sprong het licht ineens uit. Toen het weer terugkwam, stelde Lapid, grinnikend: “Wat symbolisch!” Het licht ging uit voor de zeer diverse coalitie van acht partijen van de vrienden Bennett en Lapid.
Yair Lapid zal demissionair premier worden vanaf het moment dat de Knesset is ontbonden.
De mens Lapid
Yair Lapid werd in 1963 in Tel Aviv geboren als zoon van schrijver en journalist Shulamit Lapid en journalist die politicus werd Yosef Lapid, die diende als Israelische minister van Justitie. Yosef Lapid was tot slechts twee jaar voor zijn dood in 2008 actief in de Knesset, waar hij onder andere diende als vicepremier, minister van Justitie, leider van de liberale seculiere Shinui-partij en oppositieleider. Shulamit Lapid was, naast haar vele literaire prestaties, een van de oprichters van de Israelische krant Maariv. Zijn ouders hebben een grote invloed gehad op het verloop van zijn carrière.
Zijn carrière was al erg divers, nog voordat hij in 2012 de politieke arena betrad. Tijdens zijn IDF-dienst werkte Lapid voornamelijk in de media en schreef hij voor het toenmalige gedrukte tijdschrift Bamachane, een tijdschrift dat wordt uitgegeven door de IDF. Na ontslag uit dienst begon Lapid te rapporteren voor Maariv. In 1991 begon Lapid zijn televisiecarrière met het hosten van een talkshow op Channel 1 en vertakte hij zich in de komende 20 jaar om actualiteitenprogramma’s op anderen te hosten. Hij schreef en publiceerde in die tijd verschillende boeken: thrillers, kinderboeken, twee romans en een verzameling krantencolumns. Hij schreef ook een televisieserie, die in 2004 werd uitgezonden.
Lapid trouwde met Lahi en met haar kreeg hij twee kinderen. In een eerder huwelijk kreeg Lapid ook al een kind. Lapid: “Mijn kinderen krijgen onderwijs dat sterk benadrukt dat ze deel uitmaken van een menselijke groep met traditie, een collectief geheugen en een staat. Ik ben een groot voorstander van de noodzaak dat Israel een Joodse staat blijft. Ik geloof zeker dat mijn kinderen dat aan hun kinderen zullen doorgeven.”
Tijd voor Yesh Atid
De meeste buitenlandse waarnemers zijn nog niet erg bekend met Lapid, maar hij is al bijna tien jaar een steunpilaar van de Israelische binnenlandse politiek. Yair Lapid ging in 2012 de politiek in en richtte de Yesh Atid-partij op. Net als de Shinui-partij van zijn vader is Yesh Atid een liberale zionistische groepering. Hoewel het platform van Shinui pleitte voor de scheiding van religie en staat, zet Yesh Atid volgens de Knesset-website meer in op “het integreren van de waarden van het jodendom en de democratie”. De partij beschouwt zichzelf als seculier en centristisch en dringt over het algemeen aan op liberaal-gezinde hervormingen die de arbeidersklasse bevoordelen. Lapid zelf zegt het Masorti-Jodendom aan te hangen. Lapid: “Yesh Atid is een joodse, religieus-seculiere partij. Ons DNA is het centrum – zowel links als rechts. Het verschil tussen centrum-links en centrum-rechts is emotioneler en heeft een grotere erfenis dan wat mensen denken over de Palestijnen.”
Met zijn volle grijze haardos en donkere wenkbrauwen maakt Yair Lapid indruk. Yesh Atid won in 2013 maar liefst 19 zetels in de Knesset en werd amper een jaar na de oprichting op Likoed na, de grootste partij. Lapid werd tijdens die Knesset-termijn ook minister van Financiën, onder Netanyahu. Na de laatste verkiezingen kreeg Yesh Atid 17 zetels van de Israelische kiezer toebedeeld. De 24e Knesset werd een rotatieregering, waar hij het stokje zou overnemen van Naftali Bennett (Yamina). In die rol werkte hij samen met Isaac Herzog (foto). Lapid was degene die door president Rivlin werd gevraagd om de coalitie in 2021 te vormen. Lapid wees hier specifiek op in een interview begin juni met de Jerusalem Post, waarbij hij de verklaring voorafging door te zeggen: “Laat me je eraan herinneren wat mensen geneigd zijn te vergeten…”
In vier verschillende polls komt Yesh Atid voor de komende verkiezingen uit tussen de 20 en 22 zetels. Ter vergelijking: Likoed wordt momenteel ingeschat tussen de 35 en 36 zetels in het Israelische parlement, dat 120 zetels kent. Een deel van het komende succes van Yesh Atid hangt af van in hoeverre Lapid de ‘premiersbonus’ kan verzilveren, bijvoorbeeld door Joe Biden te ontvangen, komende maand.
Lapid naast de huidige president, Isaac Herzog. Foto: Wikimedia Commons.
Minister van Buitenlandse Zaken
In zijn rol als minister van Buitenlandse Zaken was Lapid gastheer van de historische Negev-top in maart 2020, die werd bijgewoond door vertegenwoordigers uit Marokko, de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein en Egypte, evenals de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken. De gesprekken werden helaas onderbroken door een plotselinge terreuraanslag in Hadera.
Lapid heeft altijd gepleit voor een tweestatenoplossing, met behoud van de huidige nederzettingenblokken. Dit is in Israel een politieke middenweg, waar de meeste inwoners zich in kunnen vinden. Hij is ook zeer vocaal geweest in het licht van het geweld op de Tempelberg eerder in 2022, en bevestigde zijn geloof in een verenigd Jeruzalem onder Joodse controle. Een bekende quote van Lapid is: “Ik wil in een land wonen dat niet alleen een plaats is, maar ook een idee, en Jeruzalem is het hart van het idee. Er kunnen praktische overwegingen zijn, maar een land kan niet bestaan zonder een ethos, en Jeruzalem is een ethos.”
In het buitenland liet Lapid ook van zich horen. In een recente speech vanuit Parijs gaf Lapid tevens aan dat Afrika een hersteld focusgebied was. Bij de Verenigde Naties was Lapid fel: “De Mensenrechtenorganisatie misleid de wereld door zichzelf Mensenrechtenraad te noemen.”
Lapid stelde zichzelf voor door te zeggen: “ik ben een man van de toekomst, maar ik leef ook in het verleden.”
Ken je Mizrach Mezze al? Dat zijn korte podcasts om je bij te praten over een actueel thema. Luisteren kan via je favoriete podcast-player. Of klik hier.