Voormalige top Oslo-onderhandelaar en minister van Justitie, Yossi Beilin (Meretz), zoekt steun voor zijn derde weg voor vrede tussen Israel en de Palestijnen: het ‘confederatieplan’. De verwachting is dat Beilin dit vredesplan deze week presenteert bij de Verenigde Naties.
Yossi Beilin in gesprek met deelnemers van de CIDI-journalistenreis in 2017.
De man
Yossi Beilin speelde een belangrijke rol bij zowel de totstandkoming van de Oslo-akkoorden in 1993 alsmede in het basisinitiatief van Genève in 2003. Het plan van Beilin staat los van het Genève-initiatief. Maar dit initiatief, met een grens op basis van de lijnen van vóór 1967 met daarbij een onderling overeengekomen landruil, is wel een pijler van het plan van Beilin. “We hebben een nieuwe verdieping gebouwd op het Initiatief van Genève”, zei hij.
Het alternatief voor de één-staat-oplossing en de tweestatenoplossing is, naast het plan voor annexatie van (delen van) de Westelijke Jordaanoever, het confederatieplan. Beilin schreef dit vredesplan samen met de Palestijnse advocaat en voormalig vredesonderhandelaar Hiba Husseini, samen met een kleine groep Israeli’s en Palestijnen.
Beilin presenteert dit plan op een moment dat het vredesproces bevroren lijkt. De regering-Biden investeert momenteel nauwelijks in stappen richting vrede en de huidige ideologisch diverse Israelische coalitie is verdeeld over vredesonderhandelingen. Beilin’s partij Meretz is voorstander van terugtrekking naar de 1967 grezen terwijl premier Bennets Yamina voorstaander is van ‘groot Israel’. Beilin wil met dit plan het debat over vrede tussen Israel en de Palestijnen weer nieuw leven in blazen.
Volgens Beilin hebben aanhangers van de tweestatenoplossing zich in de nasleep van de mislukte onderhandelingen in Oslo ten onrechte geconcentreerd op de noodzaak om Israeli’s en Palestijnen te scheiden. “Het was een grote fout die bijdroeg aan angst en haat”, zei hij. Volledige scheiding is “geen aantrekkelijke oplossing voor het conflict”, zei Beilin.
Beilin en Husseini begonnen dit laatste initiatief twee jaar geleden tijdens het verkiezingsproces, toen Likoed-leider Benjamin Netanyahu tijdens de verkiezingen ineens verklaarde dat het annexeren van de Westelijke Jordaanoever mogelijk een goed idee was. Uiteindelijk werden die plannen in de ijskast gezet en werden de belangrijkste diplomatieke pijlen gericht op het sluiten van de Abraham-akkoorden.
Het plan
Het ‘confederatieplan’ is een basaal uitgewerkt plan dat een Israelisch-Palestijnse confederatie beoogt. Centraal in het plan staat dat er een gedeelde overkoepelende overheid moet komen, waarin beide staten zitting nemen. Hierbij blijven Israelische instituties, waaronder de Knesset, en de instituties van het Palestijnse Autoriteit, dus naast elkaar bestaan. “Het zou gemakkelijker zijn om samen te werken en te coördineren als het raamwerk een confederatie is in plaats van een tweestatenoplossing”, stelt Beilin, voormalig leider van Meretz.
Bron: screenshot van een YouTube video van IPConfederation
Het plan gebruikt een model in de stijl van de Europese Unie om twee etnisch-nationalistische staten, een Israelische en een Palestijnse, met elkaar te verbinden. Elke natie zou zijn individuele staat behouden, maar opereren onder een extra laag van coöperatieve infrastructuur, boven de eigen nationale legislatuur, die de twee volkeren zou verbinden. In deze ‘extra laag’ worden besluiten genomen over veiligheid, infrastructuur en bijvoorbeeld economische samenwerking. Dit is dus niet vergelijkbaar met bijvoorbeeld de uitkomsten van het Goede Vrijdag-akkoord in Noord-Ierland, welke soms nog wordt aangehaald als voorbeeld voor Israel en de Palestijnen.
Een van de belangrijkste uitdagingen voor elke Israelische leider die een deal met de Palestijnen zoekt, is de kwestie van ‘het ontwortelen van nederzettingen’. Een van de unieke kenmerken van het confederatieplan is een optie voor settlers om op de Westelijke Jordaanoever te blijven, maar niet als Palestijnse burgers, binnen de grenzen van een Palestijnse staat. In ruil daarvoor zou een gelijk aantal Palestijnen verblijf in Israel krijgen. “Elke potentiële premier maakt zich zorgen over een confrontatie met de settlers en een evacuatie [van settlers]”, zei Beilin. De unilaterale terugtrekking vanuit de Gazastrook en de nasleep daarvan maakt een mogelijke evacuatie van settlers een heikel punt.
De settlers zouden ‘ingezetenen’ worden, wat niet per se later een volledig burgerschap hoeft te betekenen. Ook wordt de kwestie van het ‘recht op terugkeer’ voor Palestijnse zogenaamde ‘vluchtelingen’ niet in dit voorstel meegenomen. “Volgens dit plan zal de Israelische toekomstige besluitvormer [lees: premier, red.] niet te maken krijgen met de evacuatie van Israeli’s uit de gebieden”, zei Beilin.
In het meest gangbare confederatieplan zitten er 300 leden in de Israelisch-Palestijnse confederatie (IPC), dat functioneert als een bemiddelend instituut. Deze leden worden gekozen uit alle districten in zowel Israel als uit de Palestijnse gebieden. Dit lichaam kent twee leiders, een president en een vicepresident. Hiervan is één Israeli en de andere is Palestijn. Om een wet te laten passeren moet zowel 55% van de Israelische delegatie als ook 55% van de Palestijnse delegatie vóór zijn. Zowel de Knesset als de Palestijnse Parlement kunnen initiatieven blokkeren. De bestaande politieke lichamen hebben dus beide een veto.
Als een wet de meerderheid krijgt in de IPC, waarbij er ook een meerderheid is binnen de twee ledengroepen en zowel de Knesset als de Palestijnse Parlement de wet goedkeuren, zal dit het eerste wapenfeit van de confederatie zijn.
Bron: screenshot van een YouTube video van IPConfederation
Het verhaal
Het plan begint met een gezamenlijk verhaal in plaats van een verhaal wat elkaars geschiedenis buiten schot laat. Dat geldt ook voor de geschiedenis van het Israelisch-Palestijnse conflict. Dat dateert namelijk volgens Beilin van vóór de oprichting van de staat Israel en gaat terug tot Bijbelse tijden. “Ik denk dat het een historisch precedent is” om zo’n verhaal te hebben, zei Beilin. “Voor zover ik weet, is zoiets nog nooit gedaan.”
Beilin heeft in zijn plan dus oog voor het probleem dat de verschillende conflicterende en soms elkaar negerende narratieven met zich mee brengt. Hij stelt voor deze te ‘versmelten’.
Het gemeenschappelijke ‘verhaal’ moet voor een raamwerk voor een confederatie zorgen. Het moet Israeli’s en Palestijnen ‘een gezamenlijke paraplu’ geven. Beilin: “die ons in staat stelt om in de zeer gevoelige zenuwen van de geschiedenis te kijken”.
“Soms doe je zoiets en weet je niet wat de gevolgen zullen zijn. Als de huidige regering een andere oplossing probeert te vinden, omdat ze die van ons niet wil, zal ik niet huilen”, zei Beilin als laatste.
Zowel de Palestijnse Autoriteit als Israelische hoogwaardigheidsbekleders hebben nog niet gereageerd op dit plan. Bennett en zijn partij staan bekend als haviken, terwijl Beilin een zogenaamde ‘duif’ is. Beilin is daarnaast al geruime tijd geen hoofdrolspeler op het politieke toneel.
Onder degenen die het plan zullen ontvangen zijn; VN-secretaris-generaal António Guterres, plaatsvervangend staatssecretaris van de VS Wendy Sherman en de kandidaat voor adjunct-staatssecretaris voor aangelegenheden in het Nabije Oosten, Barbara Leaf.
Meer weten over de vredesonderhandelingen tussen Israel en de Palestijnen?
Kijk dan dit college met Yossi Beilin terug via deze link!