Achtergrond: hoe QAnon de schaamteloosheid voorbij ging

IN ANTISEMITISME / Door: JOS HUMMELEN / 11 jan 2022

Iets meer dan een jaar geleden waren onder andere QAnon-aanhangers onder de massa’s mensen die het Capitool in Washington D.C. bestormden. Als er één enkele verbindende factor is tussen de oorsprong van QAnon, zijn huidige staat, en waar deze samenzweringstheorie op termijn naartoe lijkt te gaan, dan is het antisemitisme. ‘Q’  werd groot door aloude antisemitische mythes van stal te halen en lijkt door zijn succes nog lang niet klaar met het verspreiden van antisemitische complottheorieën. Ondanks de mislukte en veroordeelde poging om het Capitool over te nemen, volgen miljoenen Amerikanen nog altijd QAnon. Inmiddels slaat QAnon ook aan onder Nederlanders.

Het antisemitisme van QAnon is op twee punten het meest zichtbaar: het begin – toen het tevoorschijn kwam uit het met swastika’s bezaaide forum genaamd 4chan – en het heden, waarin de populairste QAnon-influencer, GhostEzra, openlijk Hitler prijst, het Derde Rijk bewondert en de zogenaamde ‘verraderlijke aard’ van Joden veroordeelt, geheel in de lijn met de nazi’s zelf. Dit wil niet zeggen dat antisemitisme afwezig was of zelfs slechts sluimerend aanwezig tussen het begin van QAnon en de huidige tijd. In die periode gaven enkelen van de belangrijkste aanhangers van QAnon zich over aan openlijk antisemitisme. Wat ‘Q’ suggereert en hoe zijn volgelingen daarmee aan de haal gaan, is inmiddels een wijd en zijd verspreid fenomeen in Nederland. De geest is uit de fles. 

Wat is QAnon?

QAnon is een beweging die mensen ervan probeert te overtuigen dat er momenteel een allesomvattende strijd gaande is en dat iedereen daar deel van uitmaakt. QAnon is een wijdverbreide samenzweringstheorie die (onder andere) beweert dat Hollywood en de hogere regionen van de Democratische Partij worden gecontroleerd door een kliek van satanische pedofielen. De gelijknamige ‘Q’ van QAnon zou deel uitmaken van een team van militaire inlichtingendiensten en insiders op hoog niveau (het ‘Q-team’), dat uiteindelijk ‘de cabal’ zal ontmantelen. Deze cabal zou bestaan uit een elitegroep bestaande uit satanistische pedofielen die van achter de schermen de wereld zouden beheersen. Onder meer Barack Obama en Hillary Clinton zouden tot de cabal behoren. Het idee van ‘de cabal’ doet denken aan de schimmige Joodse elite die wordt verondersteld in de Protocollen van Zion. Aanvankelijk was er nog weinig antisemitisme vanuit ‘Q’ en de Q-influencers, maar naar verloop van tijd konden zij de aantrekkingskracht toch niet weerstaan.

Wil je meer weten over The Great ResetSoros of de familie Rothschild? Klik dan op de links.

Aanvankelijk fungeerde voormalig president Trump als een soort messias en nog altijd is de hoop op hem gevestigd. Om wereldwijde paniek tijdens de aanhouding van de cabal te voorkomen, koos Q ervoor om de algemene contouren van dit plan te lekken naar de online gemeenschappen van 4chan en later 8chan (beide extreemrechtse online anonieme ‘prikborden’). QAnon wist zich te verspreiden door een cocktail van overheidswantrouwen, onzekere tijden en politieke rancune. Maar Q wist ook mensen uit de evangelisch-christelijke wereld, de incel-wereld, rechtsradicalen en zelfs via yoga en specifieke posts vrouwen aan zich te binden. Veel voorspellingen van Q bleken niet uit te komen, maar dit wist het geloof in QAnon niet te breken. Ook nu Q al geruime tijd stil is, gaat het complotdenken door. Alle grote nieuwsberichten worden gelinkt aan de theorie, met de cabal in het centrum. 

De kikker in de pan

De persoon (of personen) achter Q was in het begin geen antisemiet, maar werd daartoe aangemoedigd door aanhangers. Vlak voordat Q van 4chan naar 8chan schakelde, ontstond er een ‘interessante discussie’. Enkele gebruikers van 4chan hielden een debat. In het algemeen vond de ene kant dat Q slecht was omdat Q niet openlijk antisemitisch genoeg was: “Q gaf geen informatie over de eeuwige Jood en Israel.” De andere groep vond juist Q goed bezig was omdat de inhoud van Q een nieuw publiek aantrok en hen geleidelijk aan antisemitisme blootstelde: ” Twee weken geleden zou het moeilijk zijn geweest om alle Jodenhaat te accepteren. Nu is het er veel.”

Op het moment dat Qs boodschappen ook doordrongen tot een breder publiek via Twitter, YouTube en Facebook, was Q ook nog terughoudend met antisemitische stereotypes en verhalen. Daarnaast werd antisemitisme aanvankelijk verbloemd, bijvoorbeeld door het gebruik van ‘echo’s‘ (namelijk drie haakjes om aan te geven of iets of iemand Joods is). In die tijd, rond 2018, werd QAnon echter meer mainstream en heel groot, met name in Amerika. Afgezien van de wat extremere Q-influencers (zoals Joe M en IET), die Hitler bewierookten, was het antisemitisme niet zo openlijk. Wel werd George Soros afgeschilderd als een snode poppenspeler, en werd gesuggereerd dat de familie Rothschild de wereldeconomie zou controleren, maar hierbij werd niet gespecificeerd dat hun religie of Joodse afkomst de reden zou zijn voor deze wrok en achterdocht. Joden zijn immers niet boven iedere kritiek verheven, maar zodra hun achtergrond de reden is om hen te wantrouwen, wordt het antisemitisme. 

Na de bestorming van het Capitool wezen miljoenen Amerikanen de QAnon-ideeën af. GhostEzra bracht echter weer nieuw leven in de brouwerij door schaamteloos en eindeloos de meest bizarre theorieën de wereld in te helpen. Zo stelde hij dat president Joe Biden “eigenlijk de acteur James Woods in een bodysuit is”. Nu is zo’n bewering niet schadelijk, maar het aanwenden van ‘zionisten’, ‘Joden’ en ‘Israel’ als puzzelstukjes voor zijn theorieën, zijn dat wel. Zo stelt GhostEzra dat de zionisten een centrale rol speelden in de aanslagen op de Twin Towers en dat Israel hetzelfde zou zijn als Antifa, Black Lives Matter en het communisme (zie hieronder).

Vanaf 2021 nam GhostEzra, op dat moment de belangrijkste stem in het QAnon-landschap, een duidelijk antisemitische wending. Praktisch alles werd uit de kast gehaald: van het bewieroken van Hitler, tot het ontkennen van de Holocaust, maar ook stellen dat je juist antisemiet moet worden, omdat dit slechts een stigma is, uitgevonden door de Joden om je het zwijgen op te leggen. Alhoewel GhostEzra hier wel – in vage bewoordingen – op werd aangesproken (bijvoorbeeld door Sather), ging veruit het merendeel mee in deze gekte. Ondanks het blokkeren van GhostEzra op berichtendienst Telegram en ontmaskeren van GhostEzra als 39-jarige witte baptist Robbert Smart, krijgen zijn posts toch zo’n 100.000 views per stuk. Ook de beheerder van 8-chan, één van de grootste roeptoeters van Q, heeft de strijd ogenschijnlijk opgegeven. Toch marcheert de meerderheid verder. 

Oude verhalen in een nieuw jasje

Onder de naam ‘De Protocollen van de Wijzen van Zion‘ waart al sinds het begin van de 20e eeuw een vervalst document door de wereld, bedoeld als bewijs dat er een Joods complot zou bestaan om wereldheerschappij te verwerven. Hoewel het sinds lang duidelijk is dat het om een vervalsing gaat, steken de ‘Protocollen’ tot in de huidige tijd de kop op, steeds weer in een andere, aangepaste vorm. Ideeën over een schimmige Joodse elite die de wereld zou beheersen zijn onder andere te vinden in het nationaalsocialisme en andere rechts-extreme ideologieën. Een ‘spekje naar het bekje’ van Q dus. Maar dit soort ideeën sluiten soms ook naadloos aan bij sommige extreemlinkse ideologieën. Een ander verhaal in een nieuw jasje is het ‘bloedsprookje’. Volgens QAnon zou een satanistische pedofiele elite onder meer kinderbloed drinken om zo jong te blijven. Het idee ‘pizzagate‘ speelde al vroeg in op dat idee. Het idee dat kinderbloed gebruikt zou worden bij rituele handelingen kent overeenkomsten met het middeleeuwse bloedsprookje, waarin Joden werden beschuldigd van het vermoorden van christelijke kinderen en het gebruiken van hun bloed voor het bakken van matses. 

Kijk onderstaande filmpje als je meer wilt weten over hoe Q antisemitische eeuwenoude verhalen opnieuw inzet.

QAnon in Nederland: wakker maar niet woke

Nederland staat in de Europese top drie voor het gebruiken van QAnon-gerelateerde hashtags. In Nederland is QAnon een paraplubegrip voor meerdere samenzweringstheorieën geworden, die niet per se allemaal zijn ontsproten aan het zieke brein van deze ‘Q’. Het coronavirus was de katalysator van QAnon in Nederland, volgens verschillende gedragswetenschappers. Mensen zonder al te veel vertrouwen in de overheid, kregen juist te maken met de directe invloed van de overheid en overheidsinstituties zoals het RIVM in het dagelijks leven. Hier aanbeland, krijgt de theorie (of beter: theorieën) ook letterlijk een oranje-tint: het koningshuis zou betrokken zijn bij massale pedofilie, kindermisbruik en -handel. De inmiddels klassieke verhaallijnen worden ingevuld door Nederlandse hoofdrolspelers: Mark Rutte, Hugo de Jonge en Jaap van Dissel. Zij zijn in de Nederlandse context de ‘kinderverkrachters’. De belangrijke uitdagingen van het heden, zoals de pandemie en de klimaatcrisis, worden stelselmatig afgedaan als ‘hoax’. In Nederland zijn ‘de Joden’, met name George Soros en de Rothschilds, ook populair om lacunes op te vullen. In Nederland is Telegram populair voor het verspreiden van deze theorie, juist omdat berichten niet worden gemodereerd (zie onderstaande voorbeeld).

De toekomst van QAnon

Op korte termijn is het waarschijnlijk dat meer Q-influencers zullen leunen op openlijk antisemitisme. GhostEzra heeft immers aangetoond dat dit potentieel meer volgers kan aantrekken dan afstoten. Voor QAnon-beïnvloeders is de kosten-batenanalyse van het omarmen van antisemitisme kristalhelder. Het opent daarnaast deuren naar de meest obscure theorieën, waar men in deze kringen een duidelijke voorkeur voor heeft. In Amerika heeft QAnon een duidelijke voet tussen deur gekregen in de politiek en de media. Voor veel mensen is het onduidelijk dat het überhaupt QAnon-theorieën zijn, juist omdat verschillende losse ideeën inmiddels mainstream gemaakt zijn. De ‘Q-drops’ (rechtstreekse cryptische berichten van Q) zijn lastiger te verteren en überhaupt een ingewikkelde multi-interpretabele puzzel, terwijl de theorieën die ervan ontsproten zijn, vaak in één zin te verwoorden en dus gemakkelijk te verspreiden zijn. 

QAnon-influencers zullen in de toekomst vechten voor een stukje van een steeds kleiner wordende taart. In dergelijke omstandigheden zouden we van hen verwachten dat ze posities innemen met een ‘hoog risico-hoge opbrengst’. Het is dus waarschijnlijk dat sommige influencers zullen proberen om GhostEzra te steunen en een meer antisemitische richting in te slaan in de hoop hun publiek te steunen.

In Nederland is de hoop, vanwege het bakzijlhalen van grote namen in de Q-wereld, dat de obscure theorieën weer teruggaan naar de donkere hoeken van het internet waar zij zijn ontstaan en thuishoren. Echter worden onderdelen langzaamaan zichtbaar en mainstream, niet alleen door het lastigvallen van Kamerlid Pieter Omtzigt en het bedreigen van Sigrid Kaag, maar ook door Kamervragen waar het antisemitisme vanaf druipt.

“It is easier to fool a man than to convince him that he’s been fooled.” ~ Samuel Clemens

Meer weten over dit onderwerp? Bestel dan het boek ‘De zeven levens van de Protocollen van de Wijzen van Zion’ in onze webshop.