Fatah en Hamas liggen wederom in de clinch

IN MIDDEN-OOSTEN / Door: LUUK SMIT / 22 jun 2021 FATAH GAZA HAMAS PA PALESTIJNEN

Ondanks de regelmatig terugkerende statements over eenheid, liggen de twee grootste Palestijnse facties weer met elkaar overhoop. Deze keer gaat het met name om de wederopbouw van de Gazastrook, waar de door Fatah gedomineerde Palestijnse Autoriteit een grote rol in wil spelen. Dit tot afgrijzen van terreurorganisatie Hamas, die al jaren Gaza in handen heeft.

Na de escalatie van het conflict tussen Israel en Hamas in mei staan de donateurs in principe klaar om nogmaals geld te pompen in de wederopbouw van Gaza, maar men is niet zo happig omdat in het verleden deze gelden bij terreurorganisatie Hamas terecht kwamen. Voorkomen moet worden dat donateursgeld noch direct, noch indirect, bij Hamas terecht komt – iets waar Israel ook zeer sterk op aandringt. Eenzelfde geluid komt tevens vanuit Washington, D.C. en meerdere Europese hoofdsteden. Verder benadrukt Israel dat het pas groen licht zal geven voor het doorlaten van andere goederen naar de Gazastrook dan de strikt noodzakelijke, als twee gekidnapte Israelische burgers en de lijken van twee Israelische soldaten uit de strook terugkeren.

Ondertussen is Egypte al begonnen met werkzaamheden in Gaza. Met veel bombarie en vlagvertoon kwamen Egyptische materialen, bouwvoertuigen en werktuigen de kustenclave binnen. Bouwmaterialen komen voor zover bekend zonder enige supervisie via Egypte de Gazastrook binnen, tot ontsteltenis van Israel. Israel heeft Egypte op het hart gedrukt om niet mee te werken aan enige herbouw van het tunnelnetwerk van Hamas.

Egyptische bouwvoertuigen komen de Gazastrook binnen. (bron: Telegram)

Maar in Ramallah is men ook begonnen met morren over de Egyptische acties. Zij zijn als de dood dat Egypte door hun acties Hamas meer macht en legitimiteit geeft. Mede daarom heeft de Palestijnse Autoriteit zich nu opgeworpen als hét adres voor de heropbouw van Gaza. De PA wil meer zicht op de mogelijke miljoenenstromen uit het Westen en uit de Golfstaten. Ondertussen wil Israel voorkomen dat er hulpgeld bij Hamas kan komen. Dit leidde weer tot een felle reactie van Hamas, die geen rol ziet voor de PA in de Gazastrook. Eerder had Hamas-voorman Yahya Sinwar een (naar eigen zeggen) ‘slecht’ gesprek met VN-gezant Tor Wennesland. Een nieuw gevormd PA-comité zou de herbouw  moeten gaan coördineren, maar dat was niet bekend bij Hamas en Naji Sarhan, het enige mogelijke Hamas-lid in dat comité, stapte dan ook snel weer eruit. Momenteel komt de heropbouw dus amper van de grond, mede door het getouwtrek tussen Hamas en Fatah.

De kemphanen Fatah en Hamas

De twee Palestijnse facties liggen al langer in de clinch. Hun eerste grote onderlinge escalatie kwam in 2007. In dat jaar wist Hamas de macht te grijpen in Gaza en ontstond er een de facto splitsing tussen Gaza en de Westelijke Jordaanoever. Sindsdien spreekt men regelmatig over verzoening, eenheid en een nieuwe toekomst, maar daar komt in de praktijk weinig van terecht. De twee facties kunnen het maar niet eens worden en blijven strijden om de Palestijnse harten en hoofden, terwijl het seculiere Fatah en islamitische Hamas eerder de iure samenwerkten in een eenheidsregering. 

In die strijd heeft de PA nu bekendgemaakt dat eenieder die Hamas-vlaggen laat wapperen in de gebieden waar zij de scepter in handen heeft kan rekenen op represailles. Omgekeerd zijn Fatah-vlaggen ook geen graag geziene gast in de door Hamas gedomineerde Gazastrook. Recentelijk zijn er meer en meer Hamas-vlaggen gespot op de Westelijke Jordaanoever, dit tegen het zere been van Fatah. 

De PA pakt regelmatig vredesactivisten en dissidenten op, voornamelijk aanhangers van Marwan Barghouti of Mohammad Dahlan, felle critici van president Mahmoud Abbas. Eenzelfde tactiek gebruikt Hamas in Gaza, waar zij regelmatig Fatah-aanhangers en vredesactivisten oppakken, intimideren en soms zelfs martelen. Des te opvallender, nu Hamas en Israel indirect via Cairo onderhandelen over een gevangenenruil, spreken bronnen over het feit dat Hamas graag zou zien dat hooggeplaatst Fatah-lid Barghouti vrijkomt. Barghouti zit levenslang vast in een Israelische cel wegens dodelijke terreuraanslagen, maar Hamas kan zeker een voordeel hebben bij de mogelijke invrijheidsstelling van deze felle Abbas-criticus. Barghouti werd namelijk als grote kanshebber gezien bij de – inmiddels wederom afgelaste – Palestijnse verkiezingen.