Israelische formatie mislukt: nieuwe verkiezingen op 17-9

Wat lang ondenkbaar leek, is gebeurd: de Israelische formatie is mislukt. Op 17 september vinden nieuwe verkiezingen plaats.

De formatiepoging van premier Benjamin Netanyahu is mislukt. Aanvankelijk leek er voor hem en zijn Likoedpartij geen vuiltje aan de lucht. Bij de verkiezingen op 9 april wonnen rechtse en religieuze partijen een comfortabele meerderheid van 65 zetels. Potentiële lastpakken Nieuw-Rechts en Zehut haalden tegen de verwachting in de kiesdrempel niet, waardoor Netanyahu minder partijen voor een nieuwe regering nodig had.

Maar al snel stuitten de onderhandelingen op een breekpunt, dat uiteindelijk onoverkomelijk bleek. De partij van Avigdor Lieberman, Israel Beiteinu, weigert tot een coalitie toe te treden als die geen werk maakt van de dienstplicht voor charedische (‘ultra-orthodoxe’) mannen. Maar de twee charedische partijen UTJ en Shas zijn ook nodig voor Netanyahu’s nieuwe rechtse coalitie. Zij hebben meer dan drie keer zoveel zetels als Israel Beiteinu en wonnen in april fors. Israel Beiteinu heeft er slechts vijf, maar is niettemin nodig voor een meerderheid. Zonder Liebermans partij heeft Netanyahu slechts 60 van de 120 zetels.

Zo ontstond een patstelling. Pogingen om die te doorbreken, bijvoorbeeld door in het regeerakkoord een jaarlijks minimum van charedische soldaten in te stellen, mislukten.

Hoog spel

Omdat Netanyahu op juridisch gebied in de problemen verkeert, wil hij niet de gok nemen dat president Rivlin het onderhandelingsmandaat aan een ander toebedeelt. Hij hoopt in een nieuwe coalitie juridische immuniteit voor de duur van zijn premiersmandaat te verkrijgen. Mocht een formatiepoging zonder hem slagen, hoe onwaarschijnlijk ook, dan bestaat er een gerede kans dat Netanyahu wordt veroordeeld. Daarom durft Netanyahu die gok niet aan. Hij speelt liever hoog spel door bij nieuwe verkiezingen op een grotere overwinning te rekenen, waarmee hij een rechtse coalitie zonder Israel Beiteinu zou kunnen formeren.

Knesset ontbonden

Dus stemde de kersverse Knesset vanavond, amper een maand na installatie, voor een wet om haar te ontbinden. Omdat deze stemming voor de deadline van de coalitieformatie plaatsvond, is president Rivlin niet wettelijk gemachtigd om het initiatief van de formatie aan een ander te geven.

En dus vinden er op 17 september nieuwe verkiezingen plaats, waarover u op onze site uiteraard alles kunt volgen.