Kamerleden kritisch over versnelde uitbetaling aan UNRWA

Bron: risastla / Flickr.Tijdens het mondelinge vragenuur deze week lieten verschillende Kamerleden zich kritisch uit over het besluit van minister Sigrid Kaag om de Nederlandse jaarbijdrage van 13 miljoen euro versneld over te maken aan VN-organisatie UNRWA. Eerder waren ook al schriftelijke vragen ingediend.

PVV’er Danai van Weerdenburg had een verzoek ingediend om mondelinge vragen te stellen aan de minister van Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Kaag was echter afwezig, en haar collega van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra was in haar plaats aanwezig om de Kamer van antwoorden te voorzien. 

Zijlstra: geen hervormingen bij UNRWA nodig
Van Weerdenburg noemde UNRWA een “slecht functionerende VN-organisatie”. Ze refereerde daarbij naar haatzaaierij en antisemitisme dat via onderwijs wordt verspreid. Ook benoemde ze het feit dat er misbruik wordt gemaakt van UNRWA-scholen door ze als verstopplek voor wapens en tunnels te gebruiken.

Minister Zijlstra ging niet mee in deze kritiek. De door Van Weerdenburg benoemde tunnels zijn door UNRWA zelf gemeld en gesloten na ontdekking, aldus de VVD-bewindspersoon. Wat betreft de haatzaaierij gaat het volgens Zijlstra om “een heel oude discussie.” De schoolboeken zijn volgens VN-richtlijnen aangepast en klachten “worden altijd in behandeling genomen en leiden daar waar nodig ook tot aanpassing,” zo laat de minister weten.

Hervormingen acht Zijlstra dan ook niet nodig. Hierbij benoemde de minister ook het belang van UNRWA. De VN-organisatie is verantwoordelijk voor het onderwijs van meer dan een half miljoen kinderen, de zorg voor ongeveer drie miljoen Palestijnen en de voedselzekerheid van 60% van de bevolking van Gaza, zo noemde de VVD-minister als voorbeelden.

Partijgenoot Bente Becker twijfelde aan het gebrek aan noodzaak voor hervormingen. Volgens het VVD-Kamerlid moet UNRWA in de toekomst efficiënter en zorgvuldiger met Nederlands belastinggeld omgaan, daar de VN-organisatie “per vluchteling onevenredig veel budget heeft.” Zijlstra antwoordde dat de VN-organisatie momenteel voldoende presteert. Dit wordt gewaarborgd door onder andere een jaarlijks verantwoordingsrapport.

Zijlstra neemt het op voor Kaag
Tijdens haar betoog gaf Van Weerdenburg aan het “heel jammer” te vinden dat minister Kaag zelf niet aanwezig was om haar vragen te beantwoorden. Dit vooral “in het licht van haar persoonlijke betrokkenheid” bij UNRWA, aldus het PVV-Kamerlid. Hierop maakte Zijlstra van de gelegenheid gebruik om het voor zijn collega op te nemen. De minister van Buitenlandse Zaken riep op “om eens op te houden met het leggen van de persoonlijke link tussen de echtgenoot van [zijn] collega en inhoudelijke zaken.” Leden van het kabinet “doen hun werk namens de Kroon en dienen beoordeeld te worden op hun politieke werk hier,” aldus de VVD-bewindspersoon. “Dit soort suggesties doen, zo zou ik bijna als persoonlijk feit namens iemand anders willen zeggen, is niet de wijze waarop we hier politiek moeten bedrijven.” “Persoonlijke betrokkenheid van bewindspersonen is goed, en soms kennen ze de zaken dan ook goed,” voegde Zijlstra daaraan toe.

Geen uitsluitsel over extra geld naar UNRWA
Van Weerdenburg vroeg om een toezegging dat er dit jaar geen extra geld vanuit Nederland naar UNRWA gaat. Een dergelijke belofte wilde minister Zijlstra niet doen. In het verleden heeft de Nederlandse regering op humanitaire gronden extra geld aan de VN-organisatie uitgegeven, en de bewindspersoon kan niet niet uitsluiten dat dat dit jaar tevens het geval zal zijn.

CU-Kamerlid Joël Voordewind wilde weten of het springen in gaten die zijn ontstaan als gevolg van Amerikaanse bezuinigingen, vast beleid van dit Kabinet gaat worden. Voordewind benoemde daarbij dat sommige landen in de regio juist amper geld geven aan UNRWA, bijvoorbeeld Koeweit, Turkije en Qatar. Minister Zijlstra antwoordde dat het niet de bedoeling is om gaten – die zijn ontstaan door bezuinigingen door andere landen – zelf op te gaan vullen. De versnelde overmaking van 13 miljoen is dan ook bedoeld om de VN-organisatie extra tijd te geven om andere financieringen te vinden. De landen die door Voordewind genoemd zijn ziet Zijlstra als potentiële kandidaten hiervoor.

Vluchtelingenproblematiek
SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij beschouwt de versnelde steun aan UNRWA als een “politieke actie”. Volgens het Kamerlid wordt daarmee de vluchtelingenproblematiek kunstmatig in stand gehouden. UNRWA hanteert een andere vluchtelingendefinitie dan UNHCR – de VN-organisatie die verantwoordelijk is voor alle andere vluchtelingen in de wereld, aldus Van der Staaij. 

Minister Zijlstra antwoordde echter dat UNRWA en UNHCR exact dezelfde definitie hanteren. “Kinderen van vluchtelingen, geboren in vluchtelingenkampen, worden als vluchtelingen geregistreerd,” aldus de bewindspersoon op Buitenlandse Zaken.

In feite wees de minister hiermee op waarom de kwestie van de Palestijnse vluchtelingen nog niet is opgelost: er is totaal geen sprake van het werken naar integratie van deze mensen waar zij nu verblijven. Hier wees Van der Staaij dan ook op, die aangaf vluchtelingenkampen te hebben bezocht.

Op Nederland hoeven de Palestijnse vluchtelingen niet te rekenen voor een snelle oplossing: Voor minister Zijlstra is het vluchtelingenprobleem een van de zaken dat al moeten worden opgelost in onderhandelingen tussen Israel en de Palestijnse Autoriteit. De vluchtelingenstatus ontnemen, beschouwt de bewindspersoon als “ingrijpen op de tweestatenoplossing.”

Rol van de Amerikanen van belang
Niet alle fracties waren kritisch op het besluit van het Kabinet om de bijdrage versneld aan UNRWA over te maken. De afwezige D66-minister Kaag kon op bijval van haar fractie rekenen. Kamerlid Achraf Bouali noemde het besluit een “heel verstandige”. Hij wilde dan ook weten hoe het Kabinet de verdere rol van de Europese Unie ziet. Minister Zijlstra wees hierop op het belang van Europese eensgezindheid, wat echter niet altijd lukt op dit dossier. 

Een vredesproces zonder de Amerikanen is dan ook kansloos, aldus de minister. Momenteel wantrouwen de Palestijnen de Amerikanen echter wel, voegde Zijlstra daaraan toe. Hij hoopt dat de EU een balans in het proces kan bewerkstelligen.

Hierop wilde CDA-Kamerlid Anne Kuik weten wat het Kabinet doet om de VS bij het vredesproces betrokken te houden. De minister van Buitenlandse Zaken herhaalde dat de Amerikanen betrokken moeten blijven. De plannen zijn volgens Zijlstra echter mistig: men wacht op het Amerikaanse vredesplan, maar niemand weet precies hoe het zit.  

SP’er Sadet Karabulut vond het stuitend dat sommige Kamerleden kritiek hadden op de versnelde UNRWA-bijdrage. Ze hekelde met name dat “sommige partijen hier doen alsof er meer geld naartoe gaat en alsof dat geld wordt besteed aan terroristen.” Ze riep de minister op om de VS aan te spreken op hun bezuinigingen op de VN-organisatie. Zijlstra antwoordde dat het Kabinet al bij Washington heeft aangedrongen om de recente subsidiestoppen terug te draaien. 

Van der Staaij wil debat
Van der Staaij heeft laten weten de antwoorden van de minister “volstrekt onbevredigend” te vinden. Hij wil snel een motie indienen om het besluit terug te draaien en wil tevens een debat met minister Kaag over de kwestie. Mogelijk zal dit debat opgenomen worden in een Algemeen Overleg over het Midden-Oosten Vredesproces. Vanwege een aantal deelonderwerpen heeft vandaag de Commissie Buitenlandse Zaken besloten een ‘verzameloverleg’ te gaan organiseren over het Israelisch-Palestijns conflict.