Likoed dient wetswijziging in: maximaal aantal ministers groter

IN ISRAEL / Door: SAMUEL JONG / 22 mei 2019 BASISWET LIKOED

De formatie van een nieuwe coalitie in Israel lijkt meer ministers te vereisten dan momenteel wettelijk mogelijk is. Daarom dient Likoed een wetswijziging in.

Een auto met campagnemateriaal van Likoed. De partij wil nu het maximaal aantal ministersposten bij wet vergroten.

Vorige week diende LikoedKnessetlid Miki Zohar een persoonlijk wetsvoorstel in bij de kersverse Knesset. Hij wil geen beperking aan het aantal ministersposten.

In 2014 is een zogenaamde Basiswet aangenomen die juist een beperking oplegt op het aantal ministers naast de premier maximum 18 ministers en nog 4 staatssecretarissen. De wet is toentertijd ingevoerd omdat het aantal ministers steeds groter werd, met alle extra kosten van dien. Dit ging gepaard met het steeds groeiende aantal partijen die nodig waren om een coalitie te vormen, een probleem dat zich nu herhaalt.

Het aantal ministers per regering sinds de stichting van de staat: een duidelijk stijgende lijn.

Bij de formatie na de verkiezingen in 2015 is de wet niet helemaal nageleefd: de vorige regering telde bij het aantreden 21 ministers. Het aantal ministeries was nog groter, maar sommige ministers bekleedden meerdere posten. Zo werd premier Netanyahu ook minister van Buitenlandse Zaken. Zohars wetsvoorstel zou de beperking ook formeel afschaffen.

Wensen van Likoedleden, eisen van coalitiepartners

De achtergrond van dit wetsvoorstel ligt natuurlijk in de huidige coalitieonderhandelingen. Om een coalitie te vormen heeft Netanyahu veel partijen nodig. Bij de verkiezingen van 9 april gaf de kiezer Likoed 35 zetels, vijf meer dan de vorige keer. Maar een meerderheid in de Knesset vereist 61 zetels. Hiervoor zal Netanyahu de steun nodig hebben van nog eens vijf partijen. Daarvan tellen de twee ultra-orthodoxe UTJ en Shas partijen ieder 8 zetels, de andere partijen vijf (Verenigd Rechts en Israel Ons Huis) en vier (Kulanu).

En omdat ze met uitzondering van Kulanu allemaal nodig zijn voor een meerderheidscoalitie, stellen ze veel eisen, onder andere over het aantal ministers dat ze mogen leveren. Tegelijkertijd hebben leden binnen Netanyahu’s eigen partij, die meer dan 4 keer groter is, ook ministeriële ambities. Bovendien wil Netanyahu, na de ervaring met de vorige coalitie, grip hebben op een aantal sleutelministeries, en ze niet in handen van een coalitiepartner laten. Om deze puzzel te kunnen leggen wil Netanyahu een grotere regering vormen. 18+4 posten vindt hij onvoldoende. Dus diende zijn partijgenoot Zohar een wetsvoorstel in – à titre personnel.

Bezwaren

Er is veel kritiek op deze stap. Ten eerste van financiële aard: te veel ministers is geen goed idee, vinden velen, en is bovendien een dure aangelegenheid. Daarnaast speelt ook het principiële aspect van een dergelijke ‘spoedwet’ een rol. Het is niet wenselijk om wetten in te voeren die tot doel hebben een actueel, operationeel probleem op te lossen dat indruist tegen de bedoeling van de wetgever. Dit is hier duidelijk het geval. Bovendien, zeggen tegenstanders, mag een interimregering niet over dergelijke fundamentele kwesties besluiten.

De repliek van indiener Zohar is dat de huidige regering weliswaar inderdaad ad interim is, maar dat de Knesset net is verkozen en nu juist de taak heeft gekregen om wetten op te stellen.

Knessetcommissies

Een bijkomend probleem is het gebrek aan passende Knessetcommissies. Omdat de coalitieonderhandelingen ook invloed hebben op de op te richten Knesset-commissies, zijn die nog niet ingesteld. Dat betekent dat voor deze ingediende wet een speciale Knessetcommissie in het leven zou moeten worden geroepen. En aangezien het in dit geval om een basiswet gaat (Israel heeft geen constitutie, de basiswetten hebben deze functie), moet de wet met een absolute meerderheid van 61 worden aangenomen en zijn er ook termijnen aan verbonden. De eerste stemming (er moeten er in totaal 3 zijn) is versneld uitgevoerd, wat volgens de procedure ook niet helemaal correct zou zijn. 65 Knessetleden stemden bij de eerste stemronde op 20 mei voor het voorstel, 40 stemden tegen. 

Analisten verwachten dat de komende regering 26 ministers en 8 onderministers zal tellen.