Wereldbank luidt de noodklok over Gaza en de PA

Een combinatie van oorlog, isolatie en interne verdeeldheid heeft geleid tot de instorting van de economie in Gaza, wanhoop en humanitaire problemen. In de Westelijke Jordaanoever is het beeld gunstig, maar het risico op stagnatie is reëel. Dit stelt de Wereldbank in haar rapport dat gisteren is verschenen en dat zal worden gepresenteerd tijdens de bijeenkomst van de zongenaamde Ad Hoc Liaison comié, een internationale donorgroep voor Gaza vandaag.

Volgens Marina Wes, country director voor de Palestijnse gebieden in Gaza en de Westelijke Jordaanoever, lopen zowel de economie als de maatschappelijke structuur in Gaza al sinds 2007 achteruit, waarbij in de afgelopen maanden exponentiële verslechtering is genoteerd en een kritiek punt is bereikt.  

Oorzaken, volgens de Wereldbank, zijn de blokkade door Israel en Egypte, de interne conflicten tussen de verschillende Palestijnse facties en een groot tekort aan binnenkomend geld. Import van grondstoffen, productiemateriaal en producten wordt door de blokkade sterk beperkt. Dit geldt in het bijzonder voor producten die een duale bestemming zouden kunnen hebben. Dat wil zeggen, producten die gebruikt kunnen worden om wapens te produceren. Deze producten zijn ook nodig voor ziekenhuizen, landbouwmachines, elektriciteitscentrales en waterbedrijven, zo stelt de Wereldbank. Zij pleit daarom voor VN-toezicht in Gaza op deze producten na import, om ervoor te zorgen dat deze inderdaad niet naar wapenproductie maar naar de civiele sector gaan.

Ook het Israelische leger waarschuwt regelmatig voor de groeiende humanitaire problemen in Gaza. Hamas blijkt toch de weg van het conflict telkens opnieuw op te zoeken, met de verwachte Israelische reactie. De open ruzie tussen Hamas in Gaza en de Palestijnse Autoriteit in de Westelijke Jordaanoever heeft ook grote gevolgen voor de bevolking in Gaza. Ambtenarensalarissen worden niet betaald, maar ook nutsvoorzieningen functioneren niet naar behoren. PA-president Abbas eist – tevergeefs – volledige onderwerping van Hamas-militanten. Ook hier blijkt de bevolking de tol te moeten betalen, terwijl Hamas-leiders zeer comfortabele levens blijven leiden.

Andere opdrogende geldbronnen zijn donaties aan de Palestijnse zaak. De VS heeft haar financiering aan UNRWA stopgezet, Arabische landen zijn hun beloftes niet nagekomen en de relatie tussen Hamas en Iran, een andere geldschieter,  is vertroebeld. Qatar is tegenwoordig de belangrijkste geldschieter voor Hamas. Dat geld wordt via Israel overgedragen, maar Hamas gaat regelmatig niet akkoord met de voorwaarden die Israel stelt. Israel eist dat Hamas stopt met de ballonnen, vliegers en raketten. Volgens Israel kiest Hamas echter voor oorlog en offert het de bevolking van Gaza hiervoor op.  

De economie in Gaza is in het eerste kwartaal van 2018 met 6% geslonken, en is daarna nog sterker afgenomen. De helft van de bevolking leeft in armoede. Werkloosheid in de Gazastrook is gestegen tot meer dan 50%, jeugdwerkloosheid is met 70% nog veel hoger. Men is vooral afhankelijk van Hamas als werkgever. Landbouwproductie is ook sterk gedaald, wat de voedseltekorten versterkt.  

Maatregelen voor Gaza
Zowel korte- als lange termijn maatregelen zijn nodig, stelt de Wereldbank. Energie, water, onderwijs en gezondheidszorg vereisen crisismaatregelen. Investering in economische ontwikkelingen even goed. Israel wordt opgeroepen om het verkeer van mensen en goederen te herstellen en de PA wordt opgeroepen om projecten te initiëren voor duurzame economische ontwikkelingen. Bovendien wordt ervoor gepleit controleurs in te zetten om misbruik van goederen voor wapenindustrie tegen te gaan. Over de rol van Hamas wordt in het rapport slechts indirect gesproken, het rapport onderschrijft de noodzaak voor legitieme, transparante en efficiënte overheidsinstanties voor Gaza.

Westelijke Jordaanoever
De economie van de Palestijnen onder de Palestijnse Autoriteit (PA) is in het afgelopen jaar gestagneerd. Bijna een derde van de bevolking is werkloos (31%). Naast het gebrek aan economische planning en ontwikkelingen die voor de lange termijn groei moeten zorgen is ook bij de PA sprake van teruglopende inkomens. Omdat de PA dit niet kan, int Israel belastingen voor de PA. Israel heeft besloten om van het geïnde geld de bedragen die worden gebruikt om terroristenfamilies te betalen af te trekken. Dit is zo’n 138 miljoen dollar. Het betalingstekort van de PA dreigt hierdoor te groeien van 400 miljoen naar een miljard dollar, met name omdat de PA de rest van het geïnde bedrag weigert uit protest.

Ook het CIDI heeft in het verleden gepleit voor investeringen in infrastructurele projecten die zowel werkgelegenheid als lange termijn effecten kunnen hebben. Noodhulp gelden lijken te verdwijnen in de zakken van corrupte leiders en ambtenaren. Dat is een hardnekkig probleem waar nog geen oplossing voor is gevonden.  

Private sector 
De Wereldbank stelt een shift in de Palestijnse economie voor en roept op tot aanmoediging van de private sector om werkgelegenheid te vergroten. Zo kan de corruptie in toom worden gehouden, aldus de bank. Ook wordt benadrukt dat alleen een eindstatusakkoord snelle en duurzame economische groei in de Westoever en Gaza teweeg zal brengen. De onzekere politieke situatie is funest voor de economie en voor maatschappelijke ontwikkelingen, zo stelt de Wereldbank. Het creëren van banen is essentieel, stelt de bank herhaaldelijk in het rapport.