Een nieuwe wapenstilstandsovereenkomst voor Gaza?

IN ISRAEL / Door: ELKAN VAN DER RAAF / 30 dec 2019 GAZA HAMAS

Er is veel berichtgeving over plannen voor een nieuwe wapenstilstandsovereenkomst dat bemiddeld is tussen Hamas in Gaza en Israël. Beide partijen ontkennen echter dat er sprake is van een staakt-het-vurenakkoord dat ophanden zou zijn.

Het zou het meest belangrijke onderwerp zijn van de wekelijkse bijeenkomst van het Israëlische Veiligheidskabinet afgelopen zondag. Een nieuw wapenstilstandsakkoord dat voortborduurt op het akkoord dat bemiddeld is door Egypte en de VN om de situatie bij de Gazastrook stabiel te houden. In ruil voor rust, zouden er naar verluidt verschillende voorstellen voor Gaza op tafel liggen, waaronder een haven, een vliegveld, een ziekenhuis en nieuwe industrie.

Uit de schoorsteen van het Veiligheidskabinet is echter nog geen witte rook te zien. Minister van Buitenlandse Zaken Yisrael Katz stelt dat er geen sprake zal zijn van een wapenstilstandsovereenkomst zolang twee vermiste Israëli’s en de lichamen van twee IDF-militairen niet terugkeren. Hamas houdt sinds 2014 de lichamen van de omgekomen Hadar Goldin en Oron Shaul vast, en houdt naar verluidt Avera Mengistu en Hisham al-Sayed gevangen, die in respectievelijk 2014 en 2015 vanuit Israël de grens met Gaza zijn overgestoken. Sindsdien is geen enkel teken van leven meer vernomen van Mengistu of Al-Sayed.

Het commentaar van Katz komt na kritiek van nabestaanden van Hadar Goldin. Zowel de broer als de moeder van Hadar hebben aan media laten weten geïnformeerd te zijn dat de terugkeer van de lichamen en de vermisten geen onderdeel is van wapenstilstandsvoorstel. 

Hamas ontkent dat er sprake is van een ophanden zijnde wapenstilstandsovereenkomst. “We bevestigen dat de blokkade en sancties nog steeds voortduren en dat de zionistische vijand [Israël] zich niet volledig houdt aan de eerdere door Egypte bemiddelde afspraken”, aldus de terreurbeweging in een statement. De onderhandelingen zouden slechts over de implementatie van eerdere afspraken gaan.

De Palestijnse Autoriteit is niet te spreken over een eventueel nieuw staakt-het-vurenakkoord tussen Hamas en Israël. PA-premier Mohammad Shtayyeh stelt dat het voorstel erop gericht is de divisie tussen de door Hamas gecontroleerde Gazastrook en de door de PA bestuurde gebieden op de Westelijke Jordaanoever te vergroten.

Sinds een burgeroorlog in 2007 is de PA het gezag over de Gazastrook kwijt en bestuurt terreurbeweging Hamas sindsdien de kustenclave. Ondanks meerdere pogingen tot verzoening is nog altijd geen sprake van Palestijnse eenheid. De facties zijn inmiddels akkoord gegaan tot verkiezingen, maar het is nog maar de vraag of deze daadwerkelijk plaats zullen vinden – het is niet voor het eerst dat de twee ruziënde facties zeggen tot een akkoord voor een stembusgang zijn gekomen – waarop deze vervolgens niet doorgaat.

Kan Hamas een wapenstilstandsovereenkomst handhaven?

Het is de vraag of Hamas in staat is een wapenstilstandsovereenkomst te handhaven. De afgelopen maanden was meerdere keren sprake van mortier- en raketaanvallen vanuit de Gazastrook door verschillende milities en terreurbewegingen. Het Israëlische leger houdt Hamas verantwoordelijk voor alles wat in en vanuit de kustenclave plaatsvindt en voert doorgaans vergeldingsaanvallen uit op de terreurbeweging.

Uitzondering was november, toen Islamitische Jihad-commandant Baha Abu al-Ata door de IAF werd uitgeschakeld. Hierop vuurden Islamitische Jihad en een aantal andere gewapende groepen in de Gazastrook tientallen raketten af op de Joodse staat, maar deed Hamas niet mee en werd het ook niet getroffen door Israël. Sinds de escalatie in november hebben echter meerdere keren sporadische raketaanvallen plaatsgevonden, en heeft de Israëlische luchtmacht weer zoals gebruikelijk vergeldingsaanvallen op Hamas uitgevoerd.

Waarneembare veranderingen

Ondanks de ontkenningen door beide partijen, is het een en ander waar te nemen dat erop wijst dat er op zijn minst sprake is van tekenen van goede wil. Zo is Israël begonnen aan de aanleg van een nieuwe elektriciteitslijn naar de Gazastrook, en staat het de export van aardbeien uit de kustenclave toe. Naar verluidt staan nog meer exportversoepelingen op de planning en zou er gesproken worden over het verlenen van vergunningen aan 5000 Palestijnen uit Gaza om in Israël te mogen werken.

Volgens Palestijnse bronnen laat Israël daarnaast sinds maandag weer verschillende tot voor kort verboden producten tot de Gazastrook toe, waaronder autobanden. De import hiervan was in 2018 aan banden gelegd omdat relschoppers die deelnamen aan de Mars van Terugkeer-protesten autobanden in brand staken. Afgelopen week is echter besloten dat de komende drie maanden geen edities van de terugkeermars aan de grens zullen plaatsvinden, en daarna zullen de demonstraties en rellen minder frequent en mogelijk in een andere vorm plaatsvinden.

Naast autobanden zouden ook glasvezel en staalkabels weer tot Gaza toegelaten worden. Israël beschouwt deze als goederen voor duaal gebruik – producten en grondstoffen die voor zowel civiele als militaire doeleinden kunnen worden ingezet.