Hooggerechtshof en Knesset maken weg vrij voor nieuwe regering

Het Hooggerechtshof en Israels parlement, de Knesset, hebben de laatste hobbels voor het vormen van een regering weggenomen. Nadat de hoogste rechter woensdagavond oordeelde dat Benjamin Netanyahu (Likoed) en Benny Gantz (Blauw-Wit) een coalitie kunnen vormen, stemde de Knesset donderdag in met de overeenkomst tussen de twee partijen.

Naar verwachting wordt de nieuwe regering volgende week woensdag al geïnstalleerd, waarmee op de valreep een einde komt aan de politieke patstelling die Israel al meer dan een jaar in zijn greep houdt. Als de Knesset niet voor middernacht had ingestemd met de deal tussen Netanyahu en Gantz, had Israel voor de vierde keer in iets meer dan een jaar naar de stembus gemoeten.

Acht klachten
Nadat Netanyahu en Gantz op 20 april hun handtekeningen hadden gezet onder het coalitieakkoord, dienden acht organisaties een klacht in bij het Hooggerechtshof. Onder de klagers bevond zich ook Yair Lapid, de voormalige politieke bondgenoot van Gantz. In hun verzoekschriften vroegen de klachtindieners het Hof om te oordelen dat Netanyahu, gezien de strafzaak die tegen hem loopt, niet geschikt is om als premier te dienen. Ook hadden de organisaties bezwaren tegen delen van de coalitiedeal, zoals de afspraak het premierschap te laten rouleren.

Het Hooggerechtshof oordeelde woensdagavond echter unaniem dat er, in ieder geval op dit moment, geen reden is voor de rechtbank om in te grijpen. Zolang Netanyahu nog niet veroordeeld is – zijn rechtszaak begint op 24 mei – moet hij voor onschuldig worden gehouden, aldus het Hooggerechtshof. Over de technische details van de overeenkomst tussen Likoed en Blauw-Wit was het Hof kritischer. Volgens opperrechter Esther Hayut is de deal “hoogst ongebruikelijk” en roepen sommige onderdelen “serieuze problemen” op. Desondanks is er “op dit moment” geen reden voor de rechtbank om in te grijpen, aldus de uitspraak, mede omdat de partijen reeds hadden toegezegd delen van de overeenkomst aan te passen.

Parlement aan zet
Nadat het Hooggerechtshof woensdagavond rond 23:00 uur zijn oordeel gaf, was het parlement weer aan zet. Wat volgde was een verrassende actie van de oppositie: de oppositiepartijen in de Knesset, op dit moment onder leiding van Lapid, besloten hun duizend amendementen op de formatiewetten in te trekken en forceerden zo een stemming. Netanyahu en Gantz waren echter nog niet klaar om te stemmen, omdat zij op dat moment de laatste hand legden aan hun voorstellen, en manoeuvreerden de wetten terug naar een parlementaire commissie.

Deze commissie vergaderde de hele nacht, waarna de Knesset donderdagochtend weer plenair bijeen kwam om over de voorstellen te stemmen. Nu stemde een meerderheid van de Knesset voor. De partij Jamina bleef weg van de stemming, evenals sommige leden van Israel Ons Huis en Merav Michaeli (Arbeidspartij). In totaal kreeg de coalitie onder leiding van Netanyahu en Gantz steun van 72 Knessetleden. Deze 72 spraken vervolgens hun steun uit voor Netanyahu als premier. Dit was een formeel vereiste om te voorkomen dat, met het aflopen van de formatietermijn om middernacht, Israel automatisch opnieuw naar verkiezingen zou gaan.

De 72 handtekeningen werden rond 17:00 uur aangeboden aan president Reuven Rivlin. Naar verwachting zal Rivlin, zodra hij heeft gecheckt of de handtekeningen aan alle formele vereisten voldoen, Netanyahu de opdracht geven een regering te vormen. Deze nieuwe regering zal dan, als alles goed gaat, op 13 mei eindelijk worden ingezworen.