Online antisemitisme sterk gegroeid in Frankrijk & Duitsland

Sinds begin 2020 is het online antisemitisme in zowel Frankrijk als Duitsland sterk gegroeid, zo blijkt uit onderzoek in opdracht van de Europese Unie. In beide landen groeide de online Jodenhaat terwijl de coronapandemie zich in 2020 en begin 2021 meer grip kreeg op het dagelijks leven, zo stellen de onderzoekers vast uit vergaarde data van Twitter, Facebook en Telegram.

Een demonstrant draagt een gele Jodenster met de tekst “sans vaccin” (zonder vaccin) tijdens een demonstratie in Perpignan, juli 2021

Het idee van Joden als ziektes, dan wel ziekteverspreiders, is al eeuwenoud. Zo kregen Joden in het Europa van de 14e eeuw massaal de schuld van de enorme pestepidemie (1347-1352), waarin ca. eenderde tot de helft van de Europese bevolking aan overleed. Maar in maart 2020 kwam deze oude vorm van haat weer terug: al snel kregen Joden (of soms Israel symbool van een Joods collectief) de schuld van de verspreiding van het coronavirus. Anderen zagen juist een kans om Joden expres te besmetten met dit nieuwe virus. Vergelijkbare ontwikkelingen waren ook al in andere onderzoeken te zien, onder andere in het Verenigd Koninkrijk.

Nadruk op Twitter, Facebook en Telegram

Dit rapport focust vooral op Twitter, Facebook en Telegram. Zo gingen er al begin 2020 antisemitische berichten op zowel Franstalige als Duitstalige kanalen op Telegram rond. Op een populair Franstalig kanaal werd de volgende Engelse tekst veelvuldig gedeeld: “If you have the bug, give a hug. Spread the Flu to every Jew. Holocough.” Op een populair Duitstalig kanaal ging een ander bericht viraal: „Corona ist nichts für die Juden! Nur für die Gojim! So nennen sie uns! Versuchen Sie herauszufinden, was es bedeutet!“ Corona werd onder andere ook geframed als een ‘zionistisch virus’ en zou gericht ontworpen zijn tegen niet-Joden. Niet veel later kwamen er theorieën over een ‘New World Order’ in dit soort groepen naar boven.

In begin 2021 ging de focus over naar de vermeende “Joodse vaccins”. Ook het snelle vaccinatieprogramma van Israel deed de wenkbrauwen fronsen, zo stelde iemand in een Franstalig kanaal de vraag: “Een placebo-vaccin voor de ‘chosen people’?” Ondertussen werden ook de vergelijkingen tussen ongevaccineerden en de Joden in de jaren ’30 en ’40, net als in Nederland, steeds populairder in zowel Frankrijk als Duitsland.

Een overkoepelend thema in zowel Duitsland als Frankrijk is het idee van een ‘machtige Joodse kliek’ die achter de schermen de lakens zou uitdelen. Hiermee zijn ook overlappingen met QAnon te zien. Deze antisemitische canard is verre van nieuw, en lijkt nu dus gerecycled te worden. Ook Holocaustvergelijkingen, alsmede bagatellisering en zelfs ontkenning van de Holocaust zijn de afgelopen tijd steeds populairder geworden in verschillende corona-sceptische socialmediakanalen. 

Ter vergelijking: tussen de eerste maand van 2020 en 2021 zagen de onderzoekers een toename in het aantal antisemitische posts van zevenmaal in Franstalige kanalen en maar liefst dertienmaal in Duitstalige kanalen. Opvallend was dat minder dan 5% van alle gebruikers meer dan de helft van alle gerapporteerde posts de wereld in slingert. Deze gerapporteerde berichten bereikten wel twee miljard ‘views’ in Duitsland en vijf miljoen ‘views’ in Frankrijk.

Mede daarom roepen de onderzoekers op tot meer actie vanuit de socialmediabedrijven, daar zij volgens velen falen, maar ook van nationale overheden. Zij stippen de noodzaak van onderwijs over antisemitisme aan en zien graag een Europese standaard om online haat beter te kunnen bestrijden.