VS breidt onderzoeksprojecten uit tot Westoever en Golan

De Verenigde Staten breiden vandaag een drietal onderzoeksprojecten uit naar de Westelijke Jordaanoever en de Golanhoogten. Daarmee zijn er geen overeenkomsten meer tussen de VS en Israel, die niet van toepassing zijn in de gebieden onder Israelisch beheer sinds 1967. De wijzigingsovereenkomst werd formeel getekend door premier Benjamin Netanyahu en Amerikaans ambassadeur David Friedman in de nederzetting Ariël.

Bibliotheek van Ariel University op de Westelijke Jordaanoever

Het gaat over de samenwerkingsverbanden Binational Industrial Research and Development Foundation (BIRD), Binational Science Foundation (BSF) en Binational Agricultural Research and Development Foundation (BARD). Deze drie onderzoeksorganen bestaan al sinds de jaren ’70 van de vorige eeuw, en waren voorheen expliciet uitgesloten van deelname aan projecten in “gebieden onder het beheer van de Israelische regering sinds 5 juni 1967”. Deze stipulatie is nu formeel opgeheven. Een nieuwe overeenkomst over het samen financieren van wetenschappelijk onderzoek door de twee overheden werd ook getekend.

De Westelijke Jordaanoever werd na de Israëlische onafhankelijkheidsoorlog van 1948 geannexeerd door Jordanië. Tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967 veroverde Israël de Westoever nadat Jordaanse artillerie de Joodse staat onder vuur nam.

Onder de Oslo-akkoorden van 1993 getekend tussen Israël en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO), is de Westoever verdeeld in drie verschillende gebieden – A, B en C. Zone A valt geheel onder de Palestijnse Autoriteit (PA). In zone B is de administratie in handen van de PA maar de veiligheid in handen van Israël. Zone C is geheel in Israëlische handen en valt onder de militaire wetgeving in Israël. De bedoeling was dat de Oslo-akkoorden een opmaat naar een permanente tweestatenoplossing zou zijn, maar latere onderhandelingen hebben niet tot een dergelijke overeenkomst geleid.

‘Nederzettingen niet illegaal’

Al in november 2019 verklaarde Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo dat de VS Israelische nederzettingen in betwiste gebieden niet meer ziet als een schending van het internationale recht, in tegenstelling tot de lijn van eerdere presidenten. “Deze topografische beperkingen komen niet langer overeen met ons buitenlandbeleid,” aldus VS-ambassadeur Friedman. Hij noemde het nieuwe akkoord het “rechtzetten van een oud zeer, en het opnieuw versterken van de onbreekbare band tussen onze twee landen.” 

Volgens rechtenprofessor Eugene Kontorovich voegt de VS hiermee de daad bij het woord: “Het is een erg sterke erkenning dat nederzettingen niet illegaal zijn. Dat hebben zij al aangekondigd, maar nu begint het echt handen en voeten te krijgen.” 

Premier Netanyahu en Amerikaans ambassadeur David Friedman (geen familie) Foto: Matty Stern/Ambassade VS

Vastgoedkwestie

Friedman was naar verluidt nauw betrokken bij het besluit van zijn president Donald Trump in 2017 om de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem te verplaatsen, en daarmee Jeruzalem als hoofdstad van Israel te erkennen, in de Nederlandse politiek nog altijd een minder populair idee. Nu de nieuwe ambassade in Jeruzalem geopend is, heeft Israel tevergeefs geprobeerd de Amerikanen aan een oude afspraak uit 1989 te houden over de bestemming van het voormalige ambassadegebouw in Tel Aviv, tegenwoordig nog steeds in gebruik door de ambassadeur als bijkantoor.

Volgens een afspraak gemaakt in 1989 zou Amerika gratis een perceel in Jeruzalem aangeboden krijgen, wanneer zij Jeruzalem zouden erkennen en daar een ambassade wilden openen. Dat land hebben zij gekregen, en daar staat nu de nieuwe ambassade.

In  ruil daarvoor zouden de Amerikanen het veel waardevoller ambassadegebouw in Tel Aviv teruggeven, gelegen op een zeer gewilde locatie aan het strand. De Israeli’s lijken na enige tijd aandringen nu de hoop te hebben opgegeven het pand, ter waarde van tientallen miljoenen sjekels, ooit nog terug te krijgen.

Links: de voormalige VS-ambassade in Tel Aviv, tegenwoordig een bijkantoor van de ambassade
Rechts: de nieuwe Amerikaanse ambassade in Jeruzalem