Bezoek Bennett aan Egypte signaal aan Iran

IN ISRAEL / Door: LUUK SMIT / 23 mrt 2022 EGYPTE IRAN ISRAEL VAE

Het bezoek van de Israelische premier Naftali Bennett aan de Egyptische stad Sharm El-Sheikh  is met name een signaal aan Teheran. Daar ontmoette hij namelijk zowel de Egyptische president Abdul Fatah al-Sisi als de Emiratische kroonprins Sheikh Mohammad Bin Zayed al-Nahyan. Deze trilaterale ontmoeting is met name gericht op Teheran, dat langzaam dichtbij een atoomdeal lijkt te komen. Hoewel Egypte en de VAE niet per se tegen zo’n deal zijn, staan de seinen in Israel op dieprood.

Trilaterale ontmoeting tussen de leiders van de VAE, Egypte en Israel in Sharm el-Sheikh, maart 2022 (bron: Twitter / @AviMayer)

Meer samenwerking 

Het bezoek van Bennett was eerst geheim gehouden, maar al snel kwam via de Egyptenaren naar buiten dat zowel Bennett als Bin Zayed in Egypte waren. Niet veel later stonden er drie heren op de foto, met de respectievelijke vlaggen achter hen: Bin Zayed, al-Sisi en Bennett. Zij zouden gesproken hebben over regionale uitdagingen, economische samenwerking, toerisme en geopolitiek. Zo gaf bin Zayed een update over het bezoek van de Syrische dictator Bashar al-Assad aan de VAE en hamerde Bennett met name erop dat Israel zich zorgen maakt omtrent Iran, haar invloed in de regio en de mogelijke atoomdeal.

Hoewel Israel en Egypte al sinds 1979 vrede hebben, waren de banden nooit erg warm. In tegenstelling tot de banden tussen Israel en de VAE, die vanaf 2020 juist opvielen door hun warmte. Nu lijkt – deels onder Amerikaanse invloed – de toon in Egypte te wijzigen. Ook Caïro, zeker nu er economische onzekerheid aan zit te komen, lijkt de vruchten te willen plukken van de recente vredesdeals in het Midden-Oosten. Tevens wil Egypte haar oude positie als leider van de Arabische wereld opnieuw oppakken.

Blok contra Teheran

Al enkele jaren trachten landen in het Midden-Oosten een blok op te zetten als respons op de acties van Iran. Dit blok bestaat enerzijds uit Israel en anderzijds uit enkele soennitisch-Arabische landen. Zoals bekend, is Israel al jaren met Iran verwikkeld in een schaduwoorlog. Tevens erkennen de sjiitische machthebbers van Iran sinds de Islamitische Revolutie de Joodse staat niet meer. Sterker nog, zij roepen regelmatig op tot de vernietiging van Israel.

De tegenstand van de soennitische landen tegen Iran is een complexere zaak. Ten eerste gaat deze terug op het eerste schisma in de islam, over de rol van Ali en de opvolging van Mohammed. Soennieten en sjiieten denken hier namelijk sinds de 7e eeuw al anders over, later werd wereldlijke macht ook van belang in deze tweestrijd. Zo vliegen ook nu nog theologische, religieuze en historische argumenten heen en weer tussen deze twee groepen.

Ten tweede maken met name de soennitisch-Arabische monarchieën zich zorgen om de Iraanse inmenging in de Arabische wereld, door middel van het steunen van rebellen, opstandelingen en terreurgroepen in verschillende landen. Dit raakt ook Israel, want Iran steunt openlijk de terreurorganisaties Hezbollah in Libanon en Hamas in de Gazastrook. Zo heeft Hezbollah al jaren de touwtjes in handen in het door economische problemen geplaagde Libanon en regeert Hamas met ijzeren vuist in Gaza.

De ondermijnende rol van Teheran in de regio heeft er voor gezorgd dat twee oude vijanden – Israel en de soennitische wereld – elkaar meer en meer lijken te vinden. Of het meer gaat worden dan ‘de vijand van mijn vijand is mijn vriend’ zal de tijd ons leren. Maar via de groeiende banden tussen Israel en haar nieuwe soennitische bondgenoten willen beiden met name laten zien dat het meer is dan een simpel verstandshuwelijk.