Dossier: Regionale verhoudingen van Israel

Dit dossier behandelt de regionale verhoudingen van Israel, van Egypte tot Iran en van Syrië tot Saoedi-Arabië. 

Egypte

Egypte is het zuidelijke buurland van Israel en heeft een grote rol gespeeld in de militaire geschiedenis van de Joodse staat.

Het land heeft de meeste inwoners in de regio, kent daarnaast een van de grootste economieën van het Midden-Oosten en wordt daarom beschouwd als een regionale macht in Noord-Afrika, het Midden-Oosten en de islamitische wereld. Met name op cultureel gebied heeft Egypte een grote invloed op de Arabische wereld.

Net als de rest van de Arabische wereld, viel Egypte na de uitroeping van de onafhankelijkheid door David Ben-Gurion de net geboren moderne staat Israel binnen. Bij deze oorlog kreeg het de Gazastrook in handen. Bij de Suez-crisis in 1956 viel Israel de Sinaï binnen om samen met Groot-Brittannië en Frankrijk Nassers nationalisering van het Suezkanaal tegen te gaan, waar deze was afgesloten voor Israelische schepen. Onder druk van de VN en de VS trok Israel zich terug uit de Sinaï. Hierop werd een VN-vredesmacht in de Sinaï gestationeerd. Tijdens de Zesdaagse oorlog in 1967 verloor Egypte de Gazastrook en de gehele Sinaï aan Israel. Zes jaar later viel Egypte samen met Syrië Israel aan in wat bekend werd als de Jom Kipoeroorlog.

Camp David: vrede met Israel

In 1977 bezocht president Anwar Sadat Israel – wat een impliciete erkenning van de staat Israel inhield. In 1979 tekenden de Egyptische president Sadat en de Israelische premier Begin onder toeziend oog van de Amerikaanse president Jimmy Carter een vredesverdrag. Israel gaf de Sinaï terug aan Egypte en kreeg de garantie voor vrije vaart door het Suezkanaal. De Gazastrook bleef onder Israelisch gezag. Egypte was het eerste Arabische land dat Israel erkende, en kon op afkeuring van de rest van de Arabische wereld rekenen. Het land werd zelfs tien jaar lang verbannen uit de Arabische Liga. In 1981 werd Sadat vermoord door terroristen van de Egyptische Islamitische Jihad.

Latere presidenten, waaronder Hosni Mubarak, hebben het vredesakkoord in stand gehouden. In de revolutie in 2011 werd Mubarak afgezet en kwamen er vrije verkiezingen. Nadat Mohamed Morsi, de leider van het moslimbroederschap, werd gekozen als president, twijfelde men in binnen- en buitenland over het akkoord. Toch bleef Egypte het akkoord trouw en ook na de afzetting van Morsi en de installatie van generaal Abdel Fattah el-Sisi als president werd het aanhouden van het vredesakkoord met Israel bevestigd.

Ondanks dat de relaties tussen Israel en Egypte bekend staan als een koude vrede, profiteren beide landen van elkaar. Het Egyptische leger opereert tegen smokkeltunnels die naar Gaza lopen, en Israel helpt mee in de strijd tegen radicale groeperingen in de Sinaï-woestijn. Volgens de Egyptische president Sisi is de samenwerking tussen Israel en Egypte nog nooit zo hecht geweest.