Dossier: Regionale verhoudingen van Israel

Dit dossier behandelt de regionale verhoudingen van Israel, van Egypte tot Iran en van Syrië tot Saoedi-Arabië. 

Oman

Oman heeft net als de VAE nooit actief meegedaan aan de oorlogen tegen Israel, maar heeft wel de Arabische positie onderstreept. Het land heeft dan ook geen officiële banden met Israel.

Oman heeft door haar geografisch geïsoleerde positie en haar ‘eigen’ vorm van de islam, het ibadisme, een neutrale rol kunnen spelen in de spanningen tussen de soennitische en sjiitische landen. In het Midden-Oosten speelt Oman vanwege haar unieke positie een sleutelrol in het contact tussen rivaliserende landen en groeperingen.

Voorzichtige contacten met de Joodse staat

Gedurende de tweede helft van de twintigste eeuw waren er voorzichtige clandestiene banden tussen beide landen, vaak op het gebied van samenwerking tegen gezamenlijke vijanden. Pas in 1994 kwamen de contacten op gang toen toenmalig premier Yitzhak Rabin het land bezocht en verwelkomd werd door wijlen sultan Qaboos, twee jaar later ging zijn opvolger Shimon Peres ook naar Muscat. Na de moord op Rabin heeft de Omaanse minister van Buitenlandse Zaken Israel bezocht en werden er gesprekken over handel opgestart. In 1996 werden er in respectievelijk Muscat en Tel Aviv handelskantoren geopend. Oman was daarmee een van de weinige landen uit de Golfregio, naast Qatar, dat op deze wijze banden had met Israel gedurende de jaren ’90. Ook hadden de twee landen verregaande samenwerking op het gebied van wetenschap en technologie, met name aangaande watermanagement en irrigatie.

In 2000 kwamen deze contacten abrupt tot een einde, door de uitbraak van de Tweede Intifada. De handelskantoren werden gesloten en de banden verbroken. Het zou tot 2008 duren totdat er weer een ontmoeting zou zijn tussen Oman en Israel, toen toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Tzipi Livni in Doha een vergadering had met een Omaanse functionaris. Tien jaar later, totaal onverwacht, bracht premier Benjamin Netanyahu een bezoek aan sultan Qaboos in Muscat, waarbij de twee leiders spraken over de ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Sindsdien is Oman ook minder vijandig tegenover Israel, zo erkent Oman het bestaan van Israel en juichte zij het vredesakkoorden tussen Israel en de VAE & Bahrein toe.