Dossier: Regionale verhoudingen van Israel

Dit dossier behandelt de regionale verhoudingen van Israel, van Egypte tot Iran en van Syrië tot Saoedi-Arabië. 

Bahrein

Na de VAE is Bahrein het tweede land dat in 2020 de banden aanhaalt met Israel. Hiermee is Bahrein het vierde Arabische land dat officiële diplomatieke banden heeft met de Joodse staat.

Hoewel de landen nooit direct in oorlog zijn geweest, heeft Bahrein de standpunten van de Arabische Liga tot september 2020 ondersteund. Bij de bekendmaking van de normalisatie, gaf men wel aan dat men de Palestijnse zaak niet zou vergeten in de internationale arena.

Bahrein kent een zeer kleine, maar invloedrijke, Joodse gemeenschap van enkele families. Zo heeft het land enkele Joodse parlementariërs gehad, en was de Bahreinse ambassadeur bij de Verenigde Staten van 2008 tot 20123 van Joodse afkomst. Sinds 2015 wordt Chanoeka ook door de koning van Bahrein gevierd.

Pas na de Oslo-akkoorden van 1994 kwam er enig officieel contact tussen Israel en Bahrein op gang. Enkele Israelische ministers hebben het land bezocht, maar tot een vredesakkoord kwam het toen niet. De verhoudingen bleven onder de tafel en pas in de jaren ’10 kwamen zij langzaam aan het licht. Zo waren er contacten met de Mossad en riep de koning op om termen als ‘zionistische entiteit’ niet langer te gebruiken.

Groeiende connecties

Vanaf 2015 begon de toon vanuit Manama tegenover Israel te veranderen. De koning erkende in 2018 Israel’s recht om te bestaan. Ook waren er meerdere vergaderingen tussen Israelische en Bahreinse functionarissen. Na het akkoord tussen Israel en de VAE word Bahrein als een van de landen genoemd die als volgende de banden officieel kan aanhalen, hoewel Bahrein dit zelf ten stelligste ontkent. In gesprekken met de Amerikanen heeft de Bahreinse regering als voorwaarde voor de normalisatie een onafhankelijke Palestijnse staat gesteld, in navolging van Saoedi-Arabië. Ondanks de (huidige) weigering aangaande normalisatie met Israel, heeft Bahrein wel haar luchtruim geopend voor Israelische vliegtuigen.

De (clandestiene) relaties tussen Israel en Bahrein zijn het beste te zien in het licht van de Iraanse dreiging. De Golfstaten voelen zich bedreigd door Iran en hebben dus een overeenkomst met de Israelische regering.

Vredesakkoord

Ietwat onverwacht maakte president Trump op 11 september 2020 bekend dat na de Verenigde Arabische Emiraten ook het kleine Golfstaatje Bahrein de banden zou gaan aanhalen met Israel. Hoewel de regering van Bahrein dit enkele weken nog erkende en wees naar zowel de Palestijnse zaak als de mening van Saoedi-Arabië, heeft men alsnog de stap gezet. Analisten wijzen, net als bij het akkoord tussen Israel en de VAE, naar de Iraanse dreiging. Bahreins bevolking, die in meerderheid sjiitisch is, was minder te spreken over de deal die de soennitische leiders van het land gemaakt hebben. Aan de andere kant lijkt de stap van Bahrein de deur open te zetten voor mogelijk nog meer landen om de relatie met Israel te normaliseren.