Dossier: Regionale verhoudingen van Israel

Dit dossier behandelt de regionale verhoudingen van Israel, van Egypte tot Iran en van Syrië tot Saoedi-Arabië. 

Soedan

Soedan heeft sinds zijn onafhankelijkheid nooit op enige wijze banden gehad met Israel.

Het land was ook officieel in oorlog met Israel gedurende de Israelische Onafhankelijkheidsoorlog en de Zesdaagse Oorlog. Soedan staat het meest bekend om de fameuze declaratie van de Arabische Liga na het verlies in de Zesdaagse Oorlog, die men tijdens een bijeenkomst in Khartoem maakte. Deze declaratie zou later bekend staan als de “drie nee’s”: nee tegen vrede met Israel, nee tegen erkenning van Israel en nee tegen onderhandelingen met Israel.

Gedurende het bewind van Omar al-Bashir stond Soedan bekend als een internationale paria, mede door haar (vermeende) steun aan terreurgroepen als Al Qaida. Het land kende een strenge shariawetgeving en had sterke banden met landen als Iran. Het regime van Bashir was door de Verenigde Staten daardoor ook gekenmerkt als ‘staatssponsor van terrorisme’. Soedan had aan het begin van de twintigste eeuw te maken met opstanden in zowel Darfoer als het christelijke zuiden van het land, en Israel gaf clandestien steun aan de christelijke rebellen. In 2011 werd Zuid-Soedan na een referendum onafhankelijk en het jonge land knoopte al snel de banden aan met Israel.

In 2012 beschuldigde de Soedanese president Bashir Israel van een aanval op een militaire fabriek en wees enkele vorm van banden met Israel direct naar het rijk der fabelen. Bashir bleef vasthouden aan de klassieke “Nee’s van Khartoem”.

Omwenteling in Khartoem

Eind 2018 raakte Soedan in de ban van grootschalige protesten tegen het regime van Omar al-Bashir. Velen gingen de straat op en de protesten, die gecoördineerd werden via social media, groeiden gestaag. Opvallend was dat deze protesten veelal werden geleid door vrouwen. Uiteindelijk greep het leger in april 2019 in en nam via een staatsgreep de macht in Soedan over. In de zomer werd een akkoord gesloten tussen het leger en de protestbeweging, er zou een overgangsregering komen die een nieuwe democratische grondwet en vrije verkiezingen voor het jaar daarna zou voorbereiden. Deze overgangsregering heeft zowel militaire als civiele leden. Repressieve wetten aangaande geloof & alcohol werden afgeschaft en de regering versterkte de rechten van vrouwen in Soedan. Momenteel zit Soedan midden in een transitie naar een volwaardige democratie, waar zowel het leger als de samenleving hun steun voor hebben gegeven.

Na de vredesovereenkomst tussen de  Verenigde Arabische Emiraten en Israel werd Soedan als een van de mogelijke landen genoemd die ook een normalisatie met Israel zou aankondigen. Gedurende een conferentie in Kampala had premier Netanyahu tenslotte al met een Soedanese functionaris gesproken. Nieuwsberichten spraken in 2020 over het snel aangaan van Soedanese banden met Israel, mogelijk in ruil voor een herclassificatie van het land als ‘staatssponsor van terreur’. Maar in enkele gesprekken met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken gaf Soedan nog geen teken van verandering. Het is nog te vroeg voor normalisatie, mede door de huidige interne staatsrechtelijke transitie van het land, aldus Khartoem.