Dossier: Regionale verhoudingen van Israel

Dit dossier behandelt de regionale verhoudingen van Israel, van Egypte tot Iran en van Syrië tot Saoedi-Arabië. 

Verenigde Arabische Emiraten

De Verenigde Arabische Emiraten zijn het derde Arabische land dat de Joodse staat Israel erkent.

Nadat de Emiraten in 1971 hun onafhankelijkheid van het Verenigd Koninkrijk verkregen, sloten zij zich al snel aan bij de Arabische oppositie tegen Israel. Israel werd gezien als een ‘vijand van de Arabieren’, aldus Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan. In tegenstelling tot landen als Oman en Bahrein, kenden Israel en de VAE geen dooi na de Oslo-akkoorden van 1994. In 2010 eiste de VAE bij Interpol de arrestatie van Mossad-directeur Meir Dagan na de moord op Mahmoud al-Mabhouh, een van de oprichters van de Izz ad-Din al-Qassam Brigades, de gewapende tak van Hamas, in een hotel in Dubai. Israel heeft enige betrokkenheid bij deze actie altijd ontkend, maar de VAE waren er zeker van dat de daders Israeli’s moesten zijn.

Gedurende jaren ’10 begonnen de verhoudingen tussen de Verenigde Arabische Emiraten en Israel langzaam warmer te worden, maar dit gebeurde puur via informele contacten. De spanningen tussen de soennieten en de sjiieten in het Midden-Oosten groeiden sterk, en de Emiraten begonnen Iran meer en meer als een vijand te zien. Zowel Israel als de Emiraten drongen in Washington aan op een krachtige houding tegenover Iran. In 2012 ontmoette premier Netanyahu in New York Abdullah bin Zayed Al Nahyan, de minister van Buitenlandse Zaken van de VAE. Beide landen hielden contact aangaande de situatie rond Iran en haar nucleaire ambities en beide landen juichten het besluit van president Trump om de Iran-deal te verlaten toe.

De banden komen boven tafel

Aan het einde van de jaren ’10 begonnen de contacten tussen beide landen steeds zichtbaarder te worden. Steeds meer functionarissen hielden vergaderingen, waarvan sommige in het openbaar waren. Op sportief gebied werden de banden ook aangehaald, de boycot van Israelische atleten werd stopgezet en in 2018 gaf de VAE toestemming tot het tonen van de Israelische vlag en het afspelen van het volkslied, wat ook gebeurde nadat de Israelische judoka Sagi Muki goud won tijdens de judokampioenschappen in Abu Dhabi.

In 2019 werd bekend dat Israel zou deelnemen aan de Expo 2020 in Dubai, wat tot woedende reacties vanuit Ramallah leidde. Toen premier Netanyahu na verschillende verkiezingen in 2019 zijn intenties over het (deels) annexeren van de Westelijke Jordaanoever uitsprak, kwamen er protesten vanuit Abu Dhabi, ook via Israelische media. Ondanks de groeiende banden met Israel, waren de leiders van de Emiraten de Palestijnse zaak nog niet vergeten.

De Abraham-akkoorden

In augustus 2020 maakte president Trump bekend dat Israel en de Verenigde Arabische Emiraten officiële diplomatieke banden zouden aangaan in ruil voor het stopzetten van de (mogelijke) unilaterale annexatie van gebieden op de Westelijke Jordaanoever. De VAE worden hiermee het derde Arabische land dat officiële betrekkingen heeft met Israel, na Egypte in 1979 en Jordanië in 1994. Begin september ging de eerste Israelische delegatie, samen met een kleine Amerikaanse delegatie, via een vlucht van El Al (door het Saoedische luchtruim) naar Abu Dhabi voor de eerste ronde van gesprekken. Ook werden de blokkades op telefonie en internet verbroken en schafte de VAE haar officiële boycotwet af. Zo werden er al snel banden aangehaald op het gebied van financiën, communicatie en technologie. Deze ‘Abraham Akkoorden’ tussen de Israel en de VAE, die oude waarheden in het Midden-Oosten doen wankelen, moeten daarentegen wel gezien worden in het licht van overeenkomstige belangen, met name op het geopolitieke vlak.