Syrië
Toen de staat Israel in 1948 haar onafhankelijkheid uitriep, was Syrië een van de Arabische landen die de piepjonge staat binnenviel.
Credits: flickr
Na afloop van deze oorlog werd in 1949 een wapenstilstand getekend, maar van een erkenning van de Joodse staat was geen sprake. Ondanks het staakt-het-vuren was er regelmatig sprake van spanningen. Vanaf de strategisch hoog gelegen Golanhoogten vuurde Syrische artillerie regelmatig barrages af op de lagergelegen Israelische boeren. Infiltraties door Palestijnse militanten werden door Syrië gedoogd en soms zelfs actief gesteund.
In 1967 veroverde Israel tijdens de Zesdaagse Oorlog de Golanhoogten en daarmee nam het een strategische voordeel van het Syrische leger weg. Met de inname van de Golan kwam de Syrische hoofdstad Damascus op een afstand van slechts 35 kilometer van de Israelische grens te liggen. Daarnaast gaven de heuvels meer mogelijkheden voor het plaatsen van afluisterapparatuur. Met controle over de Golan kreeg Israel óók de waterbron voor de Jordaan in handen.
Zes jaar later trachtte Syrië samen met Egypte alsnog van Israel te winnen. Aan het begin van de Jom Kipoeroorlog hadden de Syriërs succes, maar uiteindelijk bleef de Golan in Israelische handen.
In 1974 tekenden Israel en Syrië een overeenkomst, waarbij een VN-observatiemacht toeziet op de wapenstilstand. Het gebied stond daarom bekend als rustig en stabiel. Maar toen begon de Syrische burgeroorlog.
Instabiliteit door burgeroorlog
Als gevolg van de burgeroorlog verloor het Syrische regime vele stukken territorium aan verschillende rebellengroepen. Zo ook op de Syrische Golan. Tijdens gevechten in dit gebied kwam weleens kogels en mortiergranaten aan de Israelische zijde van de wapenstilstandslijn terecht. In sommige gevallen ging het om verdwaalde projectielen, in andere gevallen werd Israel bewust beschoten. Daarmee hoopten met name rebellengroepen een reactie uit te lokken. Zo reageerde de Israelische luchtmacht met bombardementen, nadat raketten van IS in het Meer van Tiberias belandde.
Het Israelische leger voerde ten aanzien van deze schermutselingen een zerotolerance beleid. Het reageerde steevast met het bestoken van posities van het Syrische regeringsleger. Daarnaast liet Israel wel Syrische vrouwen en kinderen toe om hen te verzorgen in Israelische ziekenhuizen. Daar werden zij verzorgd door zowel Joodse als Arabische artsen onder de noemer van het ‘Good Neighbours’ project.
Inmiddels is het zuiden van Syrië weer vrijwel geheel in handen van het regeringsleger. De VN-observatiemacht vervult haar taken weer aan de demarcatielijn, na te zijn gevlucht voor het geweld van de burgeroorlog.
In 1981 annexeerde Israel de Golan. Deze annexatie wordt echter niet door de internationale gemeenschap erkend. De Golan wordt dan ook door de internationale gemeenschap (behalve door de Verenigde Staten) als bezet gebied beschouwd.
Iraanse invloed
Het Syrische regime weet zich in de burgeroorlog gesteund door Iran en diens proxy Hezbollah. De Iraanse Revolutionaire Garde en meerdere door Iran gesteunde milities hebben een belangrijke rol gespeeld in de overwinning van president Assad.
In ruil voor deze steun streeft de Iraanse Revolutionaire Garde naar een permanente vestiging in Syrië. Zo wil de Islamitische Republiek een strategische corridor bewerkstelligen die via Irak, Syrië en Libanon Iran toegang geeft tot de Middellandse Zee.
Via deze corridor versterkt Iran niet alleen haar eigen aanwezigheid, maar verleent het ook steun aan haar proxies. Zo ontvangt de Libanese terreurorganisatie Hezbollah via routes door Syrië geavanceerde wapens vanuit Teheran. Deze wapentransporten worden regelmatig door de Israelische luchtmacht onderschept. Om het risico op Israelische aanvallen te vermijden, worden tegenwoordig ook raketten geproduceerd in lokale wapenfabrieken in Libanon.
Niet alleen wapentransporten zijn door de Israelische luchtmacht getroffen. Onderzoekscentra voor chemische wapens, wapenopslagplaatsen en vliegvelden zijn bestookt. Ook is sprake geweest van vergeldingsaanvallen in antwoord op Iraanse provocaties vanuit Syrië.
In februari 2019 infiltreerde een Iraanse drone het Israelische luchtruim. Deze werd door een AH-64 Apache-helikopter van de IAF neergehaald. De Israelische luchtmacht reageerde met het bombarderen van Iraanse posities in Syrië. Door analisten wordt geschat dat daarbij de helft van de toenmalige Syrische luchtdoelbatterijen is vernietigd.
Nucleaire ambities
In 2007 voerde de Israelische luchtmacht een bombardement uit in Syrië op wat later een geheime nucleaire installatie bleek te zijn. Naar verluidt trachtte het Assad-regime met hulp van Noord-Korea en Iran in het bezit van een atoomwapen te komen.
Uitdagingen voor vrede
Vanaf de jaren tachtig werd door verschillende staten bemiddeld tussen Israel en Syrië om tot een vredesakkoord te komen. Het belangrijkste onderwerp bij deze onderhandelingen was en is de Golanhoogten. De laatste serieuze gesprekken vonden in 2008 plaats, toen Turkije tussen de twee partijen bemiddelde.
Met het regeringsleger weer in controle van het grensgebied is de situatie aan de grens weer stabiel. Tegelijkertijd groeit het gevaar van de aanwezigheid van Iran en haar proxies. Daarnaast is het Syrische leger de afgelopen jaren meerdere keren een slag toegebracht door Israel, wat de vijandigheid heeft vergroot.