Dossier: Politieke partijen in Israel

Overzicht van politieke partijen in Israel die momenteel in de Knesset zitten.

Nationaal Religieuze Lijst (Hatzionoet Hadatiet)

De Nationaal Religieuze Lijst is een samenwerking tussen pro-nederzettingenpartij Nationale Eenheid-Tkuma, anti-LHBTI+-partij Noam en extreemrechtse, Kahanistische en racistische partij Otzma Yehudit (Joodse Kracht). Deze lijstverbinding werd aangegaan voor de Knessetverkiezingen van maart 2021. Op aansporen van demissionair premier Benjamin Netanyahu scheidde de beweging Tkuma van Bezalel Smotrich zich af van Yamina, dat na 2020 op slechtere voet stond met Netanyahu, en ging deze splinterpartij samen met Otzma Yehudit van voormalig Knessetlid Itamar Ben Gvir, en het in 2019 opgerichte Noam, een zionistische haredische partij die zich inzet tegen LHBTI-rechten.

Om te zorgen dat er geen enkele rechtse stem verloren zou gaan aan een partij die de kiesdrempel niet haalde, een nieuwe potentiële coalitiepartner te creëren en om Yamina op te breken, coördineerde premier Netanyahu deze extreemrechtse lijstcombinatie. Al bij eerdere verkiezingen probeerde Netanyahu de nationaal-religieuze partijen onder druk te zetten om een lijstverbinding aan te gaan met Otzma Yehudit, maar meestal zonder succes.

Nationale Eenheid-Tkuma is een religieus zionistische partij onder leiding van Bezalel Smotrich, die voorheen de rechtervleugel van Yamina vormde. 

Otzma Yehudit (Joodse Kracht) is een openlijk Kahanistische partij onder leiding van Itamar Ben-Gvir.

Noam (“aangenaam”) is een zionistische charedische (ultraorthodoxe) partij geleid door rabbijn Dror Aryeh, die zich inzet tegen alle rechten of erkenning voor de LHBTI+-gemeenschap.

Politieke agenda’s

Nationale Unie-Tkuma is een fusie van verschillende religieus-zionistische bewegingen. Leider Bezalel Smotrich heeft zich uitgesproken voor meer wetten gebaseerd op de Thora, tegen openbaar vervoer op zaterdag, tegen alles wat met homorechten te maken heeft, en voor gescheiden kraamafdelingen voor Joden en Arabieren in ziekenhuizen. Hij heeft bepleit voor het betalen van Palestijnen om Israël en de bezette gebieden te verlaten. De annexatie van Gebied C van de Westelijke Jordaanoever is een officieel beleidspunt van de partij, en was dit al voordat dit standpunt door Likoed en vervolgens Blauw Wit werd overgenomen.  

Otzma Yehudit pleit voor totale annexatie van de Westbank, Israëlische controle over de Tempelberg, de doodstraf voor Palestijnse terroristen, het terugdraaien van de Oslo-akkoorden en het uitzetten van ‘ontrouwe’ Arabische burgers van Israël.

Noam zet zich in en spreekt zich tegen alles wat ook maar lijkt op erkenning of rechten voor de LHBTI+-gemeenschap, wat zij de “vernietiging van het gezin” noemde. Een homofobisch campagnefilmpje van de partij werd in 2019 van Youtube gehaald.

Kiezers

Religieuze zionisten die voor nederzettingen zijn, minder scheiding tussen staat en godsdienst willen, en erkenning willen van het orthodoxe Jodendom als basis voor wetgeving, met name de bescherming van zaterdag als rustdag en het monopolie van het (ultra)orthodoxe rabbinaat op bekeringen tot het jodendom. Religieuze extremisten die geloven dat het Joodse volk superieur is aan Arabieren, met meer of minder bewondering voor Meir Kahane en Baruch Goldstein. Homofobe (ultra)orthodoxen.

Ideologische en historische achtergronden

Nationale Eenheid-Tkuma is een religieus zionistische partij onder leiding van Bezalel Smotrich, die voorheen de rechtervleugel van Yamina vormde. De partij werd oorspronkelijk gevormd als fusie van radicaal-rechtse, pro-nederzettingpartijen zoals Herut en Moledet in 1999. Vormde vervolgens een deel van de nieuwe partij Het Joodse Huis, voordat leden van deze partij zich weer afsplitste in de uitgesproken Kahanistische partij Otzma Yehudit (Joodse Kracht) en Tkuma. Een deel ervan ging voor de verkiezingen in 2013 op in het Joodse Huis, een ander deel bleef onafhankelijk maar sloot allianties met het Joodse Huis en maakte telkens deel uit van dezelfde parlementaire fractie. De Nationale Unie-Tkuma vormde binnen de fractie van het Joodse Huis telkens de rechterflank. Voor de verkiezingen van maart 2021 splitste Tkuma zich af van Yamina, als pro-Netanyahu pro-nederzettingenpartij.

Otzma Yehudit is de spirituële opvolger van de door de rechter verboden Kach-partij, die opgericht werd door controversiële rabbijn Meir Kahane. De beweging werd verboden nadat haar aanhanger Baruch Goldstein in 1994 in Hebron 29 biddende moslims doodschoot. De leer van van Kahane zou ook grote invloed hebben gehad op Yigal Amir, de man die in 1995 de Israëlische premier Rabin doodschoot. Leider Itamar Ben-Gvir van Otzma Yehudit heeft naar verluidt een portret van Baruch Goldstein in zijn woonkamer.

Partijleden Bentzi Gopstein en Baruch Marzel werden door het Hooggerechtshof uitgesloten van deelname aan de verkiezingen van september 2019. De partij kondigde in december 2019 een lijstcombinatie aan met Het Joodse Huis voor de verkiezingen van maart 2020. Het Joodse Huis gaf echter in januari 2020 de voorkeur van een samenwerking met Nationale Unie-Tkuma en Nieuw Rechts als Jamina, nadat Naftali Bennett bij Rafi Peretz, de leider van Het Joodse Huis, aandrong om zijn samenwerking met Otzma Yehudit te beëindigen. Bennett benadrukte dat Otzma Yehudit niet welkom was bij deze samenwerking, ook toen Itamar Ben-Gvir aanbood het portret van Baruch Goldstein uit zijn woonkamer te verwijderen.

Noam is een partij opgericht in 2019 door nationalistisch ultraorthodox rabbijn Zvi Thau en zijn volgelingen, die meenden dat met name Het Joodse Huis en Tkuma als nationaal-religieuze partijen niet genoeg gedaan hadden om ‘traditionele Joodse waarden’ in de Israelische wet te verankeren. Zij overwogen in 2019 al deelname aan verkiezingen samen met Otzma Yehudit, maar zagen daarvan af omdat Otzma ook seculiere kandidaten op haar lijst had staan. In 2021 sloten zij een compromis, en besloten zij samen te werken met Otzma Yehudit en Tkuma, ook al hebben deze twee partijen vrouwen en seculieren op hun kieslijsten staan.