Na meer dan 500 dagen krijgt Israel eindelijk een regering

Zondag 18 mei wordt verwacht dat de 35ste Israelische regering zal worden geïnstalleerd, onder leiding van zittend premier Benjamin Netanyahu. Na drie verkiezingen (op 9 april 2019, 17 september 2019 en 2 maart 2020), eindeloze formatiepogingen en midden in een medische, economische en maatschappelijke crisis krijgt Israel een regering met meer dan 30 ministers en 15 staatssecretarissen, de grootste ooit in Israel. Zij vertegenwoordigen 72 van de 120 leden van het Israelische parlement, de Knesset.

In december 2018 viel de Israelische regering. Vanaf dat moment was de politieke kaart in Israel het toneel van vele nieuwe en oude allianties. Er kwamen nieuwe leiders, nieuwe partijen en nieuwe samenwerkingen die zich in de daaropvolgende drie verkiezingen hebben ontvouwd. De belangrijkste rivaal van Netanyahu, voormalig stafchef en Blauw-Wit leider Benny Gantz, was het leidende figuur in al deze verkiezingen als alternatief voor zittend premier Netanyahu.

Regering van nationale eenheid
Na de verkiezingen van 2 maart en de daaropvolgende nieuwe impasse, evenals de coronacrisis, brak Gantz zijn verkiezingsbelofte en ging hij toch met Netanyahu in een regering. Zijn besluit kreeg veel kritiek en leidde tot het uiteenvallen van de lijstcombinatie Blauw-Wit. Hetzelfde gebeurde bij de linkse samenwerking Avoda-Gesher-Meretz. Gantz’s voormalige partners in Blauw-Wit zijn nu zijn meest uitgesproken critici.

Wie deel zou nemen aan deze regering van nationale eenheid, die in eerste instantie tijdelijk zal zijn om het coronavirus te bestrijden, bleef tot het laatste moment spannend. Zelfs nu, dagen voor de formele installatie, is nog niet alles beslecht. De installatie werd gepland voor donderdag 14 mei, maar moest door deze onduidelijkheden over wie welke functie zou krijgen worden verschoven. Wel is duidelijk dat dit de grootste Israelische regering ooit zal worden, en dat er meerdere eenmansfracties zullen ontstaan.

Coalitieakkoord
Hoewel dit in eerste instantie een noodregering is, is het coalitieakkoord zeer uitgebreid en bevat het controversiële onderwerpen. Het meest in het oog springende plan is de mogelijke annexatie van nederzettingen op de Westoever. De regering zal vanaf juli onderzoek laten doen naar de mogelijkheid om de Israelische wet te laten gelden in area C. Dit deel is volgens de Oslo-akkoorden onderwerp van onderhandelingen tussen de Palestijnse Autoriteit (PA) en Israel. Al deze onderhandelingen zijn echter mislukt, waardoor er nog steeds geen overeenkomst is met de Palestijnen.

Het voornemen gebieden op de Westelijke Jordaanoever te annexeren wordt bekritiseerd vanuit Palestijnse zijde, maar ook in Europa. De internationale gemeenschap beschouwt de zogenaamde Groene Lijn als de de facto-grens. De Groene Lijn is echter de wapenstilstandslijn die na de Israelische Onafhankelijkheidsoorlog van 1949 is vastgesteld. Deze is echter nooit als grens erkend, noch door Israel, noch door de Palestijnen, noch door de Arabische landen.

Tweetrapsraket
De coalitieovereenkomst is een tweetrapsraket. De kern vormt de overeenkomst tussen Likoed (36 zetels) enerzijds en Blauw-Wit (15 zetels). Zij vertegenwoordigen parlementaire blokken van resp. 52 en 20 zetels, waarin meerdere partijen en personen zijn vertegenwoordigd. Over de exacte samenstelling werd tot het laatste moment onderhandeld.

Het ziet er naar uit dat zondag een coalitie bestaande uit Likoed, Blauw-Wit, Shas, Verenigd Tora Jodendom, Arbeid, Derech Erets and Gesher wordt geïnstalleerd. Er wordt echter nog druk gesproken over de exacte verdeling van de ministersposten. Opvallend is dat de rechtse partij Jamina in de oppositie gaat. Een lid van deze fractie, de huidige minister van onderwijs Rafi Peretz, lijkt echter wel in de coalitie te komen.