Netanyahu krijgt vertrouwen van Likoedkandidaten, wijst coalitie met Blauw-Wit af

Foreign and Commonwealth Office, Verenigd Koninkrijk/Wikimedia Commons

Premier Benjamin Netanyahu verkreeg een teken van loyaliteit van zijn Likoed-kandidaten, maar oogstte er ook hoon mee. Hij wees een grote coalitie met Blauw-Wit af, hoewel dit na de verkiezingen de enige optie kan blijken. Intussen is er onenigheid bij Blauw-Wit.

Loyaliteitsverklaring

“Wij, ondergetekenden, kandidaten voor Likoed voor de 22ste Knesset, benadrukken dat we ons niets laten opleggen door enige andere partij. Ongeacht het verkiezingsresultaat is premier en Likoed-voorzitter Benjamin Netanyahu de enige Likoed-kandidaat voor het premierschap – en er zal geen andere kandidaat komen.”

Zo luidt de verklaring die de eerste veertig kandidaten op de Likoedlijst op initiatief van Knessetlid David Bitan (Likoed) tekenden. Dit vanwege het feit dat de formatie van een coalitie geleid door Netanyahu wellicht onmogelijk zal zijn. Als Likoed geen meerderheid met rechts-religieuze partijen behaalt, rest slechts een grote coalitie met Blauw-Wit en eventueel Israel Ons Huis. Maar Blauw-Wit is nu juist opgericht als anti-Netanyahu-alliantie en zal een coalitie geleid door Netanyahu vermoedelijk niet aanvaarden. De potentiële oplossing ligt voor de hand: een andere Likoed-politicus neemt het stokje van Netanyahu over en wordt premier. Blauw-Wit heeft specifiek een probleem met Netanyahu, niet met Likoed.

Maar voor die oplossing bevinden zich nogal wat beren op de weg. Zo is Netanyahu weliswaar polariserend, maar onverminderd populair onder het eigen electoraat. Bij de verkiezingen in april behaalde Likoed meer stemmen dan ooit. Bovendien weet de premier zich gesteund door de meeste partijkopstukken.

Toch klinken er op de achtergrond geluiden dat anderen binnen de partij de vervanging van Netanyahu door een nieuwe leider geen slechte oplossing zouden vinden. De loyaliteitsverklaring was bedoeld om deze geruchten af te zwakken, maar doet in werkelijkheid weinig af aan de twijfel. Een partijleider die het vertrouwen van zijn kandidaten geniet, hoeft immers helemaal geen teken van loyaliteit te ontvangen: die loyaliteit is, als alles goed is, vanzelfsprekend. De verklaring werd dan ook breeduit bespot, onder andere door Amir Peretz, de leider van de Arbeidspartij.

Netanyahu: geen grote coalitie

Intussen blijft Netanyahu ferm tegenstander van een grote coalitie met Blauw-Wit en eventueel met Israel Ons Huis. Op de voorpagina van het Likoed-gezinde dagblad Israel Hayom prijkte een uitspraak die aan duidelijkheid niets te wensen overlaat: “Mijn inzet is duidelijk: geen grote coalitie.” In plaats daarvan stelt Netanyahu over rechts te willen regeren. Daarmee zet hij Lieberman, die de formatie van een rechtse regering na de verkiezingen in april tegenhield en ook nu wegens zijn oppositie tegen de invloed van de charedim niet voor rechts kiest, als links weg. Deze tactiek is bedoeld om (veelal Russisch-Israelische) kiezers, die tussen Likoed en Lieberman twijfelen, over de streep te trekken.

Netanyahu heeft daarnaast duidelijk belang bij het voorkomen van een grote coalitie, want de kans dat hij daar zelf onderdeel van zou uitmaken, is klein. Voor de premier is het dus van belang dat er een rechts-religieuze meerderheid zonder Israel Ons Huis komt. Of dat lukt, zal met name afhangen van de opkomst onder Likoedsympathisanten en de mate waarin de nationaal-liberale partij in staat zal zijn twijfelaars aan zich te binden. Binnen Likoed houden sommigen er alvast rekening mee dat Netanyahu’s “inzet” na de verkiezingen afgezwakt zal moeten worden, omdat een grote coalitie de enige optie wordt. Of Netanyahu dan kan aanblijven, is zeer de vraag.

Onenigheid bij Blauw-Wit

Intussen is ook bij rivaal Blauw-Wit niet alles koek en ei. De alliantie bestaat uit verschillende facties, die nu met elkaar overhoop lijken te liggen. Oud-generaal en partijleider Benny Gantz zou boos hebben gereageerd op een – blijkbaar niet intern bediscussieerd – spotje van zijn compagnon Yair Lapid, waarin laatstgenoemde de aanval inzet op de charedische partijen Verenigd Torah-Jodendom en Shas. Het spotje werd als antisemitisch bekritiseerd.

Afgelopen dinsdag deed een hooggeplaatst Blauw-Wit-lid hierover zijn beklag tegen Zman Israel. “Lapid staat persoonlijk tussen ons en het winnen van de verkiezingen in”, aldus de bron. “Lapids opmerkingen verpesten onze campagne. We willen niemand aanvallen, behalve Netanyahu. (…) Zie je ons campagne voeren tegen [Democratische Unie-kandidaat] Ehud Barak of [Arbeidspartij-leider] Amir Peretz, of zelfs de ultra-orthodoxen? Waar is dat goed voor?”

Lapid voelde zich gedwongen om te reageren en zei dat hij nu eenmaal een andere stijl heeft dan Gantz. “Er zijn veel minder ruzies dan je zou denken. Ondanks spanningen en onenigheden onder het partijleiderschap is Blauw-Wit een echt succesverhaal”, aldus Lapid. Maar ook hier geldt: als dit echt zo was geweest, had het niet gezegd hoeven worden.