Burgemeester Huldai van Tel Aviv richt nieuwe partij op

Burgemeester Ron Huldai van Tel Aviv kondigde dinsdagavond een nieuwe centrumlinkse partij aan: De Israeli’s. Bij de presentatie kondigde justitieminister Avi Nissenkorn (tot voor kort Blauw Wit) zich aan te sluiten bij De Israeli’s als nummer twee. Huldai blijft in ieder geval tot de verkiezingen in maart burgemeester van Tel Aviv, waar hij al 22 jaar herhaaldelijk herkozen is, voor het laatst in 2018. Tot dinsdag was Huldai lid van de Arbeidspartij, die volgens alle peilingen de komende verkiezingen niet zal overleven.

Ron Huldai (links) op de fiets in Tel Aviv met huidig Brits premier en toenmalig burgemeester van Londen (rechts), 2015 (Facebook)

In een tweet op maandag zette Huldai de toon: ‘Honderdduizenden Israeli’s voelen zich tegenwoordig politiek dakloos. Door ons zullen zij met opgeheven hoofd opnieuw hoop krijgen. Samen met enkele centrale figuren in Israel zullen we een duidelijk alternatief presenteren.’

Veteraan op verschillende gebieden

Ron Huldai (76) is sinds 1998 burgemeester van Tel Aviv, en razend populair te noemen in het economische en culturele centrum van Israel. Hij heeft inmiddels vijf keer gewonnen in de lokale verkiezingen – in Israel worden burgemeesters direct gekozen. Huldai is vaker opgeroepen om zijn succes te herhalen in de nationale politiek, maar heeft tot nog toe de verleiding weerstaan. Afgelopen oktober verklaarde hij de nationale politiek in te zullen gaan “om dit vreselijke regime te vervangen”. De Israeli’s worden de derde partij die is opgericht in directe reactie op de corruptieaanklachten tegen premier Benjamin Netanyahu.

Huldai groeide op in kibboets Hulda, opgericht werd door zijn vader, die zijn familie naar de kibboets vernoemde. Hij diende als gevechtspiloot in de Israelische luchtmacht, en schoot drie vijandelijke vliegtuigen neer tijdens de Zesdaagse Oorlog. Na 26 jaar trad hij als brigadiergeneraal (de laagste generaalsrang in de meeste legers) uit dienst, verkocht twee jaar lang airco’s in Nigeria, en was zes jaar rector van een middelbare school voordat hij in 1998 burgemeester van Tel Aviv werd.

Waarom is deze partij anders?

De Israeli’s zullen zich inzetten tegen wat Huldai een ‘knettergekke regering’ noemt. Hij stelt dat Israel te gewend geraakt is aan corruptie en egoïsme van haar politici.

De burgemeester sprak een aantal naar Israelische begrippen linkse standpunten uit:

  • Beschermen van de rechtsstaat: Huldai is tegen de zogenaamde Opheffingsclausule, een reeds eerder voorgestelde wet die het Hooggerechtshof zou verbieden om wetten van de Knesset justitieel te vernietigen, zoals de Reguleringswet dit jaar. De Israeli’s willen de rechtstaat beschermen, wat ook een grote factor geweest zal zijn voor de deelname van ontslagen justitieminister Nissenkorn. Naast Likoed hebben ook nieuwe partij Nieuwe Hoop, Yisrael Beitenu en Yamina zich uitgesproken voor hervormingen van de rechterlijke macht, juist om de mogelijkheden van het Hooggerechtshof in te perken.
  • Sociaaldemocratisch economisch beleid
  • Samenwerken met andere partijen tegen Netanyahu, maar niet hun sociale, economische, religieuze of nationalistische beleid overnemen: “Het zijn onze broers, maar het is niet genoeg dat zij niet corrupt zijn,” oordeelde Huldai over rechtse partijen Nieuwe Hoop en Yamina, die zich beide presenteren als alternatieven voor Netanyahu als leiders van het land. Huldai sprak zich uit tegen ‘annexatie’ van gebied op de Jordaanoever, thans definitief van de baan.
  • Meer scheiding van synagoge en staat: De Israeli’s verwerpen ook de controversiële Natiestaatwet en andere uitgesproken Joods-nationalistische wetgeving, zoals beperkingen op openbaar vervoer en winkelopeningstijden op zaterdag, evenals verplichte lessen ‘Joodse cultuur’ op scholen, waarmee zowel Gideon Sa’ar van Nieuwe Hoop als Naftali Bennett van Yamina als ministers probeerden Tora-lessen te verplichten.

Deze standpunten delen De Israeli’s in grote lijnen met Meretz, waar Huldai echter geen partijleider zal worden. Als decennialange burgemeester van high tech-hoofdstad Tel Aviv zal hij waarschijnlijk toch een liberalere economische instelling hebben dan Meretz, en als voormalig generaal zou zijn deelname in de IDF-kritische linkse partij controversieel zijn.

Nieuwe hoop van links?

Huldai is een van de laatste zionistische sociaaldemocraten van de oude stempel die nog electoraal succes behaalt in Israel. Op wat voor nationaal succes hij zal kunnen rekenen buiten Tel Aviv valt te bezien. Volgens een opiniepeiling van Channel 13 op 27 december zou een centrumlinkse partij met Ron Huldai, Avi Nissenkorn, Ofer Shelah (opgestapt uit Blauw Wit) en Amir Peretz (Arbeid) op zo’n zeven zetels kunnen rekenen, voornamelijk ten koste van reeds bestaande centrumlinkse partij Yesh Atid en het centristische Blauw Wit. Ofer Shelah liet eerder bij zijn aftreden weten zijn eigen politieke beweging op te zullen richten. Mogelijk zullen De Israeli’s ook genoeg stemmen wegtrekken van progressief linkse partij Meretz, dat momenteel drie zetels heeft en volgens peilingen naar 5 zetels zal stijgen, wat er toe zou leiden dat ook Meretz net als Arbeid de kiesdrempel van 3.25% niet haalt.

Om te voorkomen dat Israelische partijen deze kiesdrempel niet halen, gaan zij van oudsher lijstverbindingen aan met politieke bondgenoten. Bij de vorige verkiezingen deed Meretz bijvoorbeeld mee met Arbeid en Gesher. Dit is niet zonder risico’s: Arbeid (op Merav Michaeli na) en Gesher sloten zich aan bij de noodlottige laatste regering van Netanyahu.

Desalniettemin liggen vergelijkbare politieke allianties ook de komende verkiezingen voor de hand, gegeven de wildgroei aan anti-Netanyahupartijen. Benny Gantz ontkende reeds geruchten dat het restant van Blauw Wit een lijstverbinding zou aangaan met Yamina.