Helft Israeli’s steunt Israelische soevereiniteit op Westoever

De helft van de Israeli’s steunt het plan om Israelische soevereiniteit toe te passen op delen van de Westelijke Jordaanoever. Dat blijkt uit een woensdag gepubliceerde opiniepeiling van het Israel Democracy Institute (IDI). Circa de helft van de voorstanders denkt dat dit zelfs zou moeten gebeuren zonder steun van de Verenigde Staten. Vooral Joodse Israeli’s zijn voorstander van de annexatieplannen: onder Arabische inwoners van de Joodse staat kunnen de plannen desondanks op steun rekenen van 16,6 procent.

Een kleine meerderheid van de Israeli’s vreest wel dat annexatie van gedeeltes van de Westelijke Jordaanoever zal leiden tot een golf van Palestijns geweld, zoals vorige week al werd voorspeld door verschillende Israelische officials. Volgens het onderzoek van het IDI denkt 58 procent van de Israeli’s dat de annexatie, die vooralsnog staat gepland voor juli, een Derde Intifada tot gevolg zal hebben. 

Volgens het regeerakkoord tussen premier Netanyahu (Likoed) en plaatsvervangend premier Gantz (Blauw-Wit) mag Likoed vanaf 1 juli een voorstel in stemming brengen omtrent het toepassen van Israelisch recht in bepaalde nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Hoewel er juridisch-technisch gezien geen sprake is van annexatie – dan moet het gaan om het annexeren van territoir van een andere soevereine staat – wordt het uitbreiden van Israelisch recht naar de Joodse gemeenschappen op de Westoever in de volksmond annexatie genoemd.

“Voor het eerst sinds 1948 is er een historische kans om in samenspraak [met de VS] soevereiniteit toe te passen als een diplomatieke, soevereine daad van de Staat Israel in Judea en Samaria,” aldus de premier vorige week. “Dit is een kans die we niet mogen missen.” Israelische en Amerikaanse functionarissen werken op dit moment in een gezamenlijk comité aan het bepalen van de exacte grenzen. Het uitgangspunt is hierbij de door de Amerikaanse president Trump in januari gepresenteerde kaart.

Representatief panel
Het Israel Democracy Institute legde een representatief panel, bestaande uit Joodse en Arabische Israeli’s, twee vragen voor over de plannen van de regering-Netanyahu. De eerste vraag luidde “Moet Israel het toepassen van soevereiniteit doorzetten, zelfs als de Verenigde Staten deze stap niet steunt?” In totaal zei 24,8 procent van de ondervraagden het eens te zijn met deze stelling. Een vergelijkbaar percentage, 25,3 procent, zei dat annexatie enkel doorgang moet vinden als de VS hiermee instemt. Nog eens 30,9 procent gaf aan tegen annexatie te zijn, en 19 procent gaf geen antwoord op de vraag.

Onder de Joodse respondenten zijn aanzienlijk meer voorstanders te vinden van annexatie. Terwijl 57,3 procent van de Arabische Israeli’s zei tegen annexatie te zijn, is dat onder de Joodse ondervraagden slechts 25,8 procent. De tegenstanders van annexatie stemden volgens het IDI in maart vooral op de lijstverbinding Arbeid-Gesher-Meretz, de Verenigde Arabische Lijst en in mindere mate ook op Blauw-Wit. Kiezers van de partijen Verenigd Tora Jodendom, Jamina, Shas en Likoed zijn in overwegende mate voor.

Golf van geweld
De voorgenomen annexatie kan volgens sommige Israelische officials mogelijk leiden tot een golf van geweld en aanslagen. De Palestijnse Autoriteit (PA) dreigde twee weken geleden de veiligheidssamenwerking met Israel op te zeggen vanwege de lonkende annexatie, en lijkt nu ook echt de daad bij het woord te gaan voegen. Het IDI vroeg Israelische burgers daarom hoe groot zij de kans achten dat Palestijnen op de annexatieplannen zullen reageren met een “grootschalige Derde Intifada”.

Volgens de opiniepeiling verwacht een kleine meerderheid (58%) dat het toepassen van Israelisch recht op de Westoever zo’n terreurgolf teweeg zal brengen. De cijfers laten zien dat Joden en Arabieren de kans op een Derde Intifada ongeveer even groot achten. Wel zijn er verschillen waar te nemen in de politieke kampen. Israeli’s die op linkse en centrumpartijen stemmen geven in meerderheid aan te vrezen voor geweld, terwijl rechtse Israeli’s hier minder bang voor zijn. Van de rechtse stemmers verwacht de helft een Intifada.

Tombe van Josef
De vraag is nog altijd in hoeverre Abbas zijn dreigement om de veiligheidscoördinatie op te zeggen tot dusverre uitvoert. Woensdagnacht bezochten circa 150 Israeli’s voor een gebedsdienst de tombe van Josef in Nabloes (Sjechem), een stad die onder controle staat van de Palestijnse Autoriteit. Dit gebeurde voor het laatst in februari, en is geregeld in overeenkomsten tussen Israel en de PA. Volgens The Times of Israel verliep het bezoek zoals gewoonlijk zonder problemen, ondanks het beëindigen van de veiligheidssamenwerking.

De Palestijnse veiligheidsdienst verliet de tombe voordat de Israeli’s arriveerden, en kwam tien minuten nadat het Israelische leger was vertrokken weer terug. De veiligheidsdienst van de PA kon toen nog net op tijd voorkomen dat een groep Palestijnen het gebouw in brand zou zetten. Ook tijdens de aanwezigheid van de groep Israeli’s was er sprake van rellen, en de IDF reageerde door de groep relschoppers uit elkaar te drijven.