Israel houdt hart vast wegens Iran

IN MIDDEN-OOSTEN / Door: LUUK SMIT / 29 nov 2021 ATOOMPROGRAMMA IRAN

In Wenen komen Iran en zijn gesprekspartners weer aan tafel om te spreken over een mogelijke nieuwe deal over het Iraanse atoomprogramma. Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Rusland, de Volksrepubliek China en indirect de Verenigde Staten, zitten tegenover Iran. Voor het eerst sinds jaren komen deze landen weer samen voor gesprekken en dat leidt in Israel tot grote zorgen.

Israel mordicus tegen ‘slappe aanpak’

De Israelische regering houdt haar hart vast vanwege de nieuwe onderhandelingen met Iran. De regering Bennett-Lapid is als de dood dat er een te ‘slappe deal’ uit komt, waardoor Iran kan doorgaan met het ontwikkelen verrijken van uranium wat tot een kernwapen kan leiden. De oproep van een Iraanse generaal om nog voor het begin van die onderhandelingen Israel te vernietigen, maakt die zorgen begrijpelijk. 

In tegenstelling tot de regering-Netanyahu proberen premier Naftali Bennett (Yamina) en minister van Buitenlandse Zaken Yair Lapid (Yesh Atid) hun zorgen op een meer diplomatieke wijze te benadrukken. Zowel Bennett en Lapid zijn zeer sceptisch over een mogelijk succes gedurende de onderhandelingen en zijn mede daarom constant in contact met bondgenoten. Zo waren er al meerdere open gesprekken met de Amerikanen en zal Lapid deze week zowel Londen als Parijs bezoeken, om zo zijn zorgen over Iran te uiten bij zowel de Britse premier Boris Johnson als de Franse president Emmanuel Macron. In een gezamenlijk opiniestuk in de Daily Telegraph stellen ministers Lapid en Truss dat Israel en het VK samen zullen optrekken tegen een mogelijk Iraans kernwapen, ook zullen zij op andere gebieden de banden verder aanhalen.

Israel wil vooral dat Iran stopt met het verrijken van uranium. Met voldoende verrijkt uranium kan je namelijk atoomwapens produceren. Ook wil Israel dat de financiële sancties tegen Iran worden gehandhaafd. Volgens Israel worden meerdere Iraanse banken gebruikt voor het financieren van terreurorganisaties in het Midden-Oosten. Ofschoon er een nieuwe deal komt, Israel heeft al aangegeven dat er mogelijkerwijs militaire actie komen tegen iran. Bennett noemde Israel ‘niet gebonden’ aan een mogelijke overeenkomst.

Onrust in de regio

In 2018 stapte de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump uit de zogenaamde ‘Iran-deal’. Israel prees dat besluit toen. Een terugkeer naar eenzelfde deal ziet men dan ook eigenlijk niet zitten, evenals een interim-deal. Bronnen melden dat de Amerikaanse regering mogelijk zoekt naar een interim-deal. Ondertussen waarschuwen analisten voor meer spanningen in de regio als de onderhandelingen volledig zouden mislukken. Of de nieuwe ronde onderhandelingen een succes worden, is nog maar de vraag.

De nieuwe president Raisi staat bekend als een zeer conservatieve hardliner, die eerder al zijn scepticisme over de onderhandelingen liet blijken. Raisi wil best praten, maar over de steun voor Hamas of Hezbollah valt niet te onderhandelen, volgens Raisi. Ook wil hij niet spreken over het Iraanse raketprogramma.

Ondertussen groeit de Iraanse aanwezig in de regio al jaren. Met name via proxy-groepen bespeelt Teheran de regio en dwingt het landen te dansen naar de bevelen van de ayatollahs. In Libanon is er de terreurorganisatie Hezbollah, in Jemen zijn er de Houthi’s, in Irak de PMF en in Syrië zit de Quds-brigade door het hele land. Ook steunt Iran dissidenten in Bahrein en de Palestijnse terreurorganisaties Hamas en Islamitische Jihad.

Meer weten over Iran, Nederland en de banden daartussen? Luister dan naar Mizrach, dé podcast over machtsverhoudingen en internationale politiek van het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Uiteraard met een speciaal oog voor de rol van Israël in de regio.