Wie is wie in de nieuwe Israelische regering?

IN ISRAEL / Door: LUUK SMIT / 16 jun 2021 BENNETT ISRAEL REGERING YAIR LAPID

De regering Bennett-Lapid kent een lange lijst met nieuwe kabinetsleden en is met 27 ministers het op twee na grootste kabinet in de Israelische geschiedenis. Sommige ministers zijn oude bekenden, maar er zijn ook veel nieuwe gezichten. Het is naar Israelische politieke begrippen een erg bont gezelschap, met onder meer een recordaantal vrouwelijke ministers. Hieronder in het kort wat hen onderscheidt.

Onderste rij (v.l.n.r.): premier Naftali Bennett, president Reuven Rivlin, alternatieve premier en minister van Buitenlandse Zaken Yair Lapid.
Tweede rij (v.l.n.r.): minister van Binnenlandse Zaken Ayelet Shaked, vicepremier en minister van Justitie Gideon Sa’ar, minister van Financiën Avigdor Lieberman, minister van Transport Merav Michaeli, vicepremier en minister van Defensie Benny Gantz, minister van Volksgezondheid Nitzan Horowitz, minister van Energie Karin Elharrar.
Derde rij (v.l.n.r.): Minister van Immigratie en Absorptie Pnina Tamano-Shata, minister van Sociale Zaken Meir Cohen, minister van Onderwijs Yifat Shasha-Biton, minister van interne veiligheid Omar Bar-Lev, minister van Milieubescherming Tamar Zandberg, minister van Communicatie Yoaz Handel, minister van Sociale Gelijkheid Merav Cohen, minister van Landbouw en de Ontwikkeling van de Periferie, Negev en Galilea Oded Forer, minister van Religieuze Zaken Matan Kahana
Vierde rij (v.l.n.r.): minister van Toerisme Yoel Rezbozov, minister in het ministerie van Financiën Hemed Amar, minister van Wetenschap en Technologie Orit Farkash HaCohen, minister van Regionale Coöperatie Issawi Frej, minister van Economische Zaken Orna Barbivai, minister van Diaspora-zaken Nachman Shai, minister van Inlichtingen Elazar Stern, minister van Volkshuisvesting, Jeruzalem-zaken en Erfgoed (tevens verbindingspersoon tussen de regering en de Knesset) Ze’ev Elkan, minister van Cultuur en Sport Chili Tropper, staatssecretaris Lior Natan.

Premier van Israel (tot 23 augustus 2023) Naftali Bennett (Yamina):

Naftali Bennett, de zoon van Amerikaanse immigranten, is de eerste (modern-)orthodoxe premier van Israel. Hij is tevens pas de tweede premier die geboren is na het stichten van de staat. Hij diende voordat hij de politiek inging in de elite-eenheid Sayeret Matkal van de IDF, zoals premiers Ehud Barak en Benjamin Netanyahu, verdiende miljoenen in de high-techsector en was jarenlang vanuit Ra’anana directeur van nederzettingenraad Yesha. Nadat hij zijn bedrijf verkocht had, ging hij aan de slag als politiek medewerker van Benjamin Netanyahu. Hij vertrok bij de Likoed nadat hij in de clinch kwam met Sara Netanyahu: “Sara en ik hebben samen les gehad over terrorisme,” verklaarde hij later. Hij was zo’n decennium lang niet welkom in de privé- en ambtswoning van de Netanyahu’s. Al snel had hij zijn politiek partner gevonden: Ayelet Shaked.

Samen bouwden hij en Shaked Het Joodse Huis op, een rechtse partij op die al snel in de regering kwam. Maar na conflicten met Netanyahu gingen zij de oppositie in. Zij startten opnieuw een eigen partij, Yamin Hachadash (Nieuw Rechts), dat later Yamina (Rechtsaf) werd. Als een van de twee partijen die samenwerking met Netanyahu noch beloofde, noch uitsloot, werd Bennett met Yamina kingmaker na de verkiezingen in maart. Mede door die positie kon hij als eerste premier worden in een rotatiedeal met Lapid; hij had ook zijn kiezers beloofd om niet te regeren onder een premierschap van Lapid. Naar verwachting zal hij nog eens $5 miljoen opstrijken in de komende maanden, nu een startup waarin hij investeerde een beursgang maakt.

Bennett staat bekend om harde rechtse standpunten vis à vis de Palestijnen, maar is pragmatisch als het op de scheiding van geloof en staat aankomt. Medewerkers van de nieuwe premier stellen dat zijn hardere uitgesproken standpunten vooral retoriek zijn, en dat hij privé gematigdere opvattingen heeft. Deze regering van nationale eenhied geeft daar misschien wel blijk van.

Alternatieve premier & minister van Buitenlandse Zaken Yair Lapid (Yesh Atid):

Yair Lapid is van achtergrond een journalist, romanschrijver, acteur en presentator. Net als zijn vader, journalist en politicus Tommy Lapid, stapte hij in 2013 de politiek in, en werd hij gelijk minister van Financiën onder Netanyahu. Daar begon ook zijn samenwerking en persoonlijke vriendschap met Bennett. Lapid’s vermogen werd toentertijd in 2013 geschat op zo’n €5 miljoen. Zijn partij, Yesh Atid, is centristisch van aard, uitgesproken seculier, en focust zich met name op sociaaleconomische vraagstukken. Na een conflict met Netanyahu in 2015 ging hij de oppositie in, waar hij zich ontpopte tot een luis in de pels van Israel’s langst regerende premier. In 2019 was Lapid een van de oprichters van Blauw Wit, een electoraal verbond met Benny Gantz, om zo Netanyahu te onttronen, maar dit mislukte na het besluit van Gantz om toch met Netanyahu te regeren. “Ik vertelde Gantz: ik heb met Netanyahu samengewerkt. Luister naar een ervaringsdeskundige. Hij is 71 jaar oud en gaat niet veranderen,” vertelde hij kort na de breuk. De twee ex-partijgenoten gingen na de verkiezingen in maart 2021 weer samenwerken na de mislukte regering tussen Likoed en Blauw-Wit, en zijn nu geslaagd in hun doel Netanyahu uit het zadel te krijgen.

Lapid is aanhanger van het in Israel kleine Masorti jodendom, en heeft zich in het verleden sterk gemaakt voor de rechten van niet-orthodoxe stromingen van het jodendom. Hij was lange tijd fanatiek amateurbokser, heeft 12 boeken gepubliceerd, en moest een PhD-programma aan de Universiteit Tel Aviv staken toen bleek dat hij niet alleen geen bachelor-diploma had, maar zijn middelbare school niet had afgemaakt.

Vicepremier & minister van Defensie Benny Gantz (Blauw-Wit):

Benny Gantz, oud-stafchef van de IDF, leek vanaf de verkiezingen in april 2019 de hoop voor vele Israeli’s die graag een einde zagen aan Netanyahu’s premierschap. Maar toen hij met Netanyahu in zee ging, leek zijn politieke carrière voorbij. Toch wist hij met een succesvolle campagne zich te presenteren als staatsman die zichzelf juist opofferde, waarmee hij tot ieders verbazing  zeven zetels én zijn ministerschap op Defensie wist te behouden in de nieuwe coalitie.

Gantz is op sociaal-economisch gebied een centrumpoliticus die veel overlappingen heeft met Lapid, maar minder uitgesproken seculier, en meer havikachtig op veiligheidsgebied. Hij is niet orthodox, maar ‘traditioneel’ en is voorheen in gebed gefotografeerd. Tevens is hij een van de twee vicepremiers. Als het niet gelukt was om deze regering te vormen, zou hij, na een nieuwe verkiezingsronde, in november 2021 demissionair premier worden op grond van zijn regeerakkoord met Netanyahu. Ook dit feit herhaalde hij voor en na de verkiezingen van maart 2021 om te benadrukken wat voor offer hij bracht door aan deze regering deel te nemen.

Vicepremier & minister van Justitie Gideon Sa’ar (Nieuwe Hoop):

Gideon Sa’ar is een klassieke Likoednik die niet meer door een deur kon met Netanyahu. Na een mislukte interne leiderschapsverkiezing tegen Netanyahu, werd Sa’ar als een van de meest ervaren Knessetleden overgeslagen voor een ministerspost. Toen het kabinet in december 2020 op het punt stond om te vallen, rook hij zijn kans Hij verliet de Likoed en startte Nieuwe Hoop. Hij schoot omhoog in de peilingen, en leek heel even zo’n 20 zetels te zullen halen, maar zakte later weer in. Hij wierp zich op als de man die voorkwam dat Likoed een meerderheid haalde en bemiddelde voortdurend in onderhandelingen tussen de rechtse en linkse partijen in de beoogde regering. Zo wist hij minister van Justitie te worden, waar hij zich wilt richten op juridische hervormingen en nieuwe wetgeving.

Sa’ar heeft zich uitgesproken voor liberaal economisch beleid, en het uitbreiden van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Zoals vele rechtse partijen in Israel wil hij de macht van het Hooggerechtshof om wetten te vernietigen inperken. Zijn beleid is wat dat betreft nauwelijks van Yamina te onderscheiden, maar Sa’ar richtte zich meer op het weglokken van stemmers én Knessetleden van Likoed, en wilde zelf premier worden.

Minister van Financiën Avigdor Lieberman (Yisrael Beitenu):

Avigdor Lieberman is een sterk seculiere, maar ook zeer rechtse politicus van Russisch-Moldavische afkomst. Hij zet zich in voor nederzettingen en hun bewoners vanuit een niet-religieuze invalshoek. Ook hij heeft slechte ervaringen met Netanyahu na mislukte samenwerking in het verleden: hij werd onder meer door Netanyahu expres aangesteld als niet-Engelstalige buitenlandminister om zijn carrière te ondermijnen. Lieberman heeft van oudsher veel aanhang onder Joden uit de voormalige Sovjet-Unie komen en voert een sterk seculiere agenda. Zo wil hij de macht van het charedische opperrabbinaat opbreken, openbaar vervoer op de sjabbat en het burgerhuwelijk invoeren. Als nieuwe minister van Financiën zwoer hij om de belastingen niet te verhogen.

Lieberman werd in 2013 vrijgesproken van diverse aanklachten van corruptie, en moest in 2001 meer dan 17,500 sjekel betalen aan schadevergoeding en boete, nadat hij een jongen van 12 neersloeg die zijn zoon had geslagen.

Minister van Transport Meirav Michaeli (Arbeid):

Meirav Michaeli wist de Arbeidspartij nieuw leven in te blazen door een sterke campagne te voeren op sociaaleconomische thema’s. Ook weigerde zij pertinent om met de Likoed samen te werken, in tegenstelling tot haar voorganger Amir Peretz, en bleef gedurende de regeringsdeelname van Arbeid in 2020 in de oppositie zitten. Na de samenwerking van Arbeid met Netanyahu in 2020 leek het er heel even op dat Arbeid voor het eerst in de geschiedenis van de staat niet de kiesdrempel voor de Knesset zou halen. Toen Michaeli partijleidster werd, steeg de partij weer in de peilingen en haalde zij zeven zetels. Michaeli was eerder journalist bij Ha’aretz en staat bekend als een uitgesproken feministe.

Minister van Volksgezondheid Nitzan Horowitz (Meretz):

Nitzan Horowitz, de voorman van het linkse Meretz, is de eerste openlijk homoseksuele partijleider in Israel. Voor de politiek was hij actief in de landelijke media. Hij staat voor het invoeren van het burgerhuwelijk en boycotte openlijk het bezoek van paus Benedictus XIV’s bezoek aan Israel wegens diens standpunten over homoseksualiteit: “De paus is verantwoordelijk voor het lijden van heel veel mensen”. Horowitz werd voorman van Meretz na een interne leidersverkiezing tegen Zandberg en woont in Tel Aviv. Hij was evenals Michaeli voorheen lange tijd redacteur van Ha’aretz, en verloor eens met grote cijfers een burgermeestersverkiezing in Tel Aviv van Ron Huldai.

Minister van Binnenlandse Zaken Ayelet Shaked (Yamina):

Ayelet Shaked is een bekend gezicht aan de rechterflank van de Israelische politiek. Haar grootmoeder ontvluchtte Irak in de jaren ’50. Ze diende als instructeur in de Golani-brigade en werkte daarna in de techsector. Net als Bennett heeft zij kort voor Netanyahu gewerkt, daarna begonnen zij samen een politieke beweging. Als minister van Justitie stond Shaked bekend als hard-rechts en onverbiddelijk, en stond zij achter de controversiële Natiestaatwet. Ook zij wil graag het Hooggerechtshof aan banden stellen. Die toon hield zij vast gedurende de afgelopen jaren in de oppositie en nu tevens als minister van Binnenlandse Zaken. 

Minister van Onderwijs Yifat Shasha-Biton (Nieuwe Hoop):

Shasha-Biton is van deels Marokkaanse afkomst en is onderwijskundige. Haar proefschrift ging in op het onderwijs in Israel en de Palestijnse gebieden omtrent het concept ‘vrede’. Eerder was zij loco-burgemeester van Kiriat Shmona en zat zij voor Kulanu en Likoed in de Knesset, maar zij besloot mee te gaan met Gideon Sa’ar. Zij heeft zich onder meer ingezet tegen internationale zedendelicten tegen kinderen in de ultra-orthodoxe gemeenschap en voor een vijfdagige schoolweek in Israel, in plaats van de momentele zes dagen school per week. Kreeg te horen dat zij “klaar was” in de Likoed, nadat zij als minister eigenhandig coronamaatregelen ongedaan probeerde te maken.

Minister van Aliyah en Integratie Pnina Tamano-Shata (Blauw-Wit):

Tamano-Shata was de eerste Ethiopisch-Joodse vrouw in de Knesset en nu tevens de eerste Ethiopisch-Joodse minister. Zij is actief namens Yesh Atid. Haar familie komt uit de regio Gondar en emigreerde naar Israel tijdens Operatie Moses in 1984. Voor de politiek werkte zij voor Channel 1. Zij organiseerde in 2020 Operation Rock of Israel, waarbij duizenden Ethiopische immigranten naar Israel gehaald werden, die decennia in vluchtelingenkampen daarop hadden gewacht en bedreigd werden door de burgeroorlog daar en het coronavirus. In juni 2021 ontving zij de Magen Begin Prize for Israeli Leadership.

Minister van Communicatie Yoaz Hendel (Nieuwe Hoop):

Hendel werd in maart 2020 verkozen als Knessetlid voor Blauw-Wit, maar weigerde samen te werken met de Verenigde Lijst, en saboteerde zo op het laatste moment bij de stemming in de Knesset de formatiepoging van Benny Gantz. Hij werd hiervoor beloond met het ministerschap van Communicatie, wat hij ook voor deze regering mag doen. Hij splitste zich af van Blauw Wit en vormde samen met Zvi Hauser tweemanspartij Derech Eretz, dat later opging in Nieuwe Hoop. Voor de politiek diende hij in elite marinierseenheid Shayetet 13 en was hij actief in het hoger onderwijs en de journalistiek.

Minister van Regionale Coöperatie Issawi Frej (Meretz):

Frej is van Arabisch-Israelische afkomst en is geboren in Kfar Qasim. Hij studeerde in Jeruzalem en is sinds 2003 actief voor Meretz. Hij is de eerste islamitische minister in Israel. Als minister van Regionale Coöperatie, een nieuw ministerie in deze regering, mag hij de normalisatie van relaties tussen Israel en Arabische landen voortzetten die werd gestart met de Abraham-akkoorden.

 

Minister van Sociale Zaken Meir Cohen (Yesh Atid):

Ook Cohen is van Marokkaanse afkomst, geboren in het huidige Essaouira aldaar, bekend onder de toen nog levendige Joodse gemeenschap daar als Mogador. Hij vocht als paratroeper in de Jom Kipoeroorlog. Later was hij politiek actief voor Yisrael Beitenu, waar hij kort minister was. Vervolgens stapte hij over naar Yesh Atid, waarvoor hij terugkeert op hetzelfde ministerie als voorheen.

 

Minister van Milieubescherming Tamar Zandberg (Meretz):

Zandberg is een alumna van de Universiteit van Tel Aviv en was al vroeg actief voor Meretz in de gemeenteraad van Tel Aviv. Ook was zij actief in de demonstraties in 2011. Zandberg ziet zichzelf als veganist, sociaaldemocraat, milieubeschermer en feministe. In 2018 werd zij de voorvrouw van Meretz. Die positie raakte zij in 2019 kwijt aan Nitzan Horowitz.

 

 

Minister van Landbouw en minister van Ontwikkeling van de Periferie, de Negev en Galilea Oded Forer (Yisrael Beitenu):

Forer is al jaren lid van Yisrael Beitenu en diende in de Israelische marine. Hij is rechtsgeleerde. Bij toeval kwam hij in de Knesset nadat iemand hoger op de lijst afzag van de zetel.

 

 

Minister van Volkshuisvesting, minister van Jeruzalem-zaken en Erfgoed Ze’ev Elkin (Nieuwe Hoop):

Elkin werd geboren in de Sovjet-Unie als Vladimir Borisovich Elkin en studeerde geschiedenis in Jeruzalem. Hij kwam in de Knesset voor Kadima en stapte in 2009 over naar de Likoed. Voor de Likoed heeft hij meerdere ministeries in verschillende regeringen onder zijn hoede gehad, en gold hij als naaste vertrouweling van Netanyahu, maar hij stapte afgelopen jaar over naar de partij van Sa’ar. Hij is expert op het gebied van middeleeuwse rabbinale geschriften.

 

Minister van Cultuur en Sport Chili Tropper (Blauw-Wit):

Yehiel “Chili” Tropper was voor zijn politieke carrière actief in geheime IDF-eenheid Duvdevan. Later studeerde hij geschiedenis en was hij kort actief voor de Arbeidspartij. In 2019 kwam hij voor Blauw-Wit in de Knesset en sinds 2020 is hij minister van Cultuur en Sport.

 

 

Minister van Economische Zaken Orna Barbivai (Yesh Atid):

Barbivai was de eerste vrouwelijke generaal van de IDF, heeft een MBA van de Universiteit Haifa en is van Irakees-Roemeense afkomst. Zij diende van 1981 tot 2014 en zij kwam in 2019 in de Knesset namens Yesh Atid, toen nog onderdeel van Blauw Wit. Zij had felle kritiek op het besluit van Gantz om met Netanyahu in zee te gaan.

 

 

Minister van Diaspora-zaken Nachman Shai (Arbeid):

Geboren in Jeruzalem, Shai is historicus en was woordvoerder van de IDF en later journalist. In 2009 behaalde hij zijn doctoraat in politicologie en communicatie. Eerst was hij actief voor Kadima, maar hij maakte al snel de overstap naar Arbeid. Shai is het oudste kabinetslid van deze regering, met een leeftijd van 74.

 

 

Minister van Toerisme Yoel Razvozov (Yesh Atid):

Razvozov is een judoka en werd geboren als Konstantin Razvozov in het Joodse Autonome Oblast van de Sovjet-Unie, in Birobidzjan. Zijn familie emigreerde uit de Sovjet-Unie in 1991. Hij was actief op hoog niveau in het judo en won meerdere prijzen. Eerder was hij raadslid in Netanya en kwam in 2019 in de Knesset.

 

 

Minister van Interne Veiligheid Omer Bar-Lev (Arbeid):

Omer Bar-Lev nam als Sayeret-commando deel aan Operatie Entebbe en was onderdeel van de teams die onderhandelde met de Palestijnen in de jaren ’90. Zijn vader was Haim Bar Lev, naar wie de Bar-Lev-linie aan de toen nog Israelische kant van het Suezkanaal vernoemd werd in 1968. Later was hij actief in de activistische kringen en benadrukte hij het belang van vrede. In 2013 kwam hij voor het eerst in de Knesset. In dat jaar publiceerde hij ook zijn eigen vredesplan met de Palestijnen, genaamd Het is in onze handen.

Minister van Inlichtingenzaken Elazar Stern (Yesh Atid):

Stern was jarenlang actief voor de IDF en kwam in 2013 in de Knesset voor Hatnuah, de kortstondige partij van Tzipi Livni. Later stapte hij over naar Yesh Atid.

 

 

Minister van Religieuze Zaken Matan Kahana (Yamina):

De modern-orthodoxe Matan Kahana is jurist en was kolonel in de IDF. Daar diende hij eerst bij de commando’s van Sayeret Matkal, en werd vervolgens straaljagerpiloot en kommandant van een eskader F-16s. Hij diende onder meer gedurende de Tweede Libaninoorlog in 2008 en de Gazaoorlog in 2014. In 2019 werd hij lid van Yamina en werd hij verkozen tot de Knesset.

 

Minister van Nationale Infrastructuur, Energie, en Water Karine Elharrar (Yesh Atid):

Elharrar is van Marokkaanse afkomst en is de eerste Israelische minister die een rolstoel gebruikt. Ze is juriste en was actief voor de Bar-Ilan Universiteit. In 2013 kwam zij voor Yesh Atid in de Knesset.

 

 

Minister van Wetenschap en Technologie Orit Farkash-Hacohen (Blauw-Wit):

In tegenstelling tot vele Israelische politici ging Orit Farkash-Hacohen niet in het leger, maar voldeed ze haar dienstplicht in een groot Jeruzalems ziekenhuis. Ook zij studeerde rechten en werkte lang voor de Electriciteitsraad. In 2019 kwam zij voor Blauw-Wit in de Knesset, en was kort minister van Strategische Zaken en van Toerisme.

 

 

Minister voor Sociale Gelijkheid Meirav Cohen (Yesh Atid):

Meirav Cohen is Marokkaans-mizrachisch van achtergrond en was gedurende haar diensttijd werkzaam bij de legerradiozender Galatz. Ze heeft economie gestudeerd in Jeruzalem en was kort woordvoeder voor het kantoor van de premier. In 2011 werd zij raadslid in Jeruzalem en in 2019 kwam zij in de Knesset. Zij is het jongste kabinetslid van deze regering, met een leeftijd van 37 jaar.

 

Minister in het Ministerie van Financiën Hamad Amar (Yisrael Beitenu):

Amar is van Druzische afkomst en groeide op in Shefa-‘Amr. Hij deed zijn dienstplicht in de IDF en studeerde sociologie in Safed. Hij was eerder assistent van Lieberman en kort raadslid in Shefa-‘Amr. Als Druze is hij een opvallende verschijning in de Russisch getinte, seculier-Joodse, rechtse nederzettingenbewonerspartij Yisrael Beiteinu. Hij kwam in 2013 in de Knesset en zette zich in voor het plaatsen van windmolens in het noorden van Israel. Hij heeft een zwarte band in Karate, vijfde dan.