Dossier: Hamas

Hamas (letterlijk: de Islamitische Verzetsbeweging) regeert de Gazastrook sinds een bloedige machtsgreep in 2007. De beweging wordt algemeen beschouwd als terreurorganisatie en is verantwoordelijk voor talloze zelfmoordaanslagen in Israel. Hamas heeft een zeer religieus karakter en wil een islamitische staat stichten in het hele gebied tussen de Middellandse Zee en de Jordaan. Hamas wijst het bestaansrecht van de staat Israel af en houdt vast aan gewapende strijd met de vernietiging van Israel als einddoel.

Internationaal

Hamas kampt met een toenemend internationaal isolement. De beweging probeert zich daarom een salonfähiger imago aan te meten, maar houdt vast aan haar radicale ideologie.

Hamas probeert haar internationale imago te verbeteren 

In haar ‘Document van Algemene Beginselen en Beleid’, dat werd gepresenteerd op 1 mei 2017, probeert Hamas zich een meer gematigd imago aan te meten. Zo wordt de Moslim Broederschap niet genoemd in het document en wordt een Palestijnse staat “binnen de grenzen van 1967” niet afgewezen. Tegelijkertijd wordt verklaard dat Hamas het bestaansrecht van Israel nooit zal accepteren en vasthoudt aan terreur.  

Internationale steun

Ten tijde van haar overname van de Gazastrook wist Hamas zich vooral gesteund door het ayatollah-regime van Iran. Ondanks het feit dat Hamas soennitisch is, waren de banden met het sjiitische Iran warm en voorzag Iran de beweging van geld en wapens. Na het uitbreken van de Syrische burgeroorlog in 2011, bekoelden de banden tussen Hamas en Iran. Hamas steunde namelijk het (soennitische) verzet tegen de (sjiitische) president Assad. Iran verminderde daarop de steun aan Hamas, haalde de banden aan met de Palestijnse Islamitische Jihad. Deze terreurgroep is ook actief in de Gazastrook en heeft evenals Hamas een fundamentalistisch soennitische ideologie. In tegenstelling tot Hamas heeft de Palestijnse Islamitische Jihad echter geen kant gekozen in de Syrische burgeroorlog. Sinds omstreeks 2016 verbeterden de banden tussen Iran en Hamas weer, en ging ook de Iraanse geldkraan weer open.

In 2018 sprak de tweede man van de Iraanse Revolutionaire Garde op een Hamasconferentie in Gaza – via satellietverbinding. 

Een andere bondgenoot van Hamas is Turkije. Onder de islamistische president Erdogan heeft Turkije zich opgewerkt tot een belangrijke steunpilaar van Hamas. Zo heeft de beweging kantoren in Turkije, en biedt het land een veilige haven voor enkele Hamas-kopstukken. 

Ook Qatar steunt Hamas, met name financieel. Vanwege de steun aan Hamas wordt Qatar door Saoedi-Arabië, Egypte en de Golfstaten beschouwd als een bondgenoot van de Moslimbroederschap en andere subversieve bewegingen. De Moslimbroederschap is in Egypte en Saoedi-Arabië verboden als terreurbeweging. Vanwege de steun aan Hamas werd Qatar in 2018 volledig geïsoleerd door de buurlanden. De grensovergangen zijn gesloten en zelfs vluchten naar Qatar mogen niet door het luchtruim van Saoedi-Arabië.