Dossier: Palestijnse gewapende groepen

In zowel de Palestijnse gebieden als vluchtelingenkampen zijn verschillende gewapende groepen actief die zich zeggen te "verzetten" tegen Israël. Hierbij is echter voornamelijk sprake van aanslagen en raketaanvallen op burgerdoelen.

Het Palestijnse gezamenlijke verzetscommando

Het Palestijnse gezamenlijke verzetscommando is een samenwerkingsverband van verschillende terreurgroepen en milities in de Gazastrook.

In 2017 richtten terreurbewegingen Hamas en Islamitische Jihad het Palestijnse gezamenlijke verzetscommando op. Doel van de alliantie is het coördineren van militaire operaties tussen de verschillende gewapende groepen in Gaza. Naast de eerdergenoemde twee, zijn elf facties in de Gazastrook lid van het commando.

Met het Palestijnse gezamenlijke verzetscommando in Gaza, kan men voor het eerst spreken van een Palestijns quasi-nationaal leger. De alliantie vormt een strategische uitdaging voor Israel, waarbij kleine Palestijnse facties de grotere terreurbewegingen in de Gazastrook ter assistentie kunnen zijn. Niet langer is er slechts sprake van ongecoördineerde aanvallen, maar wordt door de samenwerkende milities meer gericht en effectiever dan voorheen geopereerd. 

Een voorbeeld hiervan is de escalatie begin mei 2019. Tientallen raketten werden tegelijkertijd op hetzelfde doelwit in Israel afgevuurd, waarmee Hamas naar eigen zeggen het Iron Dome luchtafweersysteem wist te omzeilen. Dit en andere mijlpalen tijdens escalaties worden niet altijd door individuele gewapende groepen, maar door het verzetscommando als geheel geclaimd. 

Het verzetscommando kan als rivaal van de PLO gezien worden. Met de vereniging van verschillende Palestijnse facties, kan het verzetscommando zichzelf presenteren als vertegenwoordiger van de Palestijnen, in ieder geval in Gaza. Het is Hamas al gelukt om organisaties die lid waren van de PLO maar deze tegenwoordig boycotten, aan te trekken tot het samenwerkingsverband – zoals de PFLP en de DFLP.

Het verzetscommando is daarnaast voor Hamas van belang om andere gewapende groepen in Gaza onder controle te houden. Tegelijkertijd is dit niet altijd met succes: Islamitische Jihad heeft al meerdere keren samen met een aantal andere facties – zonder steun van Hamas – de escalatie met Israël opgezocht. De Palestijnse milities en terreurgroepen waren bij deze raketaanvallen op de Joodse staat echter wel duidelijk minder effectief dan mét steun van Hamas.

De volgende facties zijn lid van het Palestijnse gezamenlijke verzetscommando:

  • Hamas
  • Islamitische Jihad
  • Moejahedien-beweging
  • Palestijns Volksverzetscomité
  • Palestijnse Volksverzetsbeweging
  • Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP)
  • Democratisch Front voor de Bevrijding van Palestina (DFLP)
  • Ayman Jouda Brigade (onderdeel van de Al-Aqsa Martelarenbrigades)
  • Nabil Massoud Brigade (onderdeel van de Al-Aqsa Martelarenbrigades)
  • Al-Ansar Brigade
  • Saif al-Islam
  • Abd Qadir al-Husseini Brigade
  • Ahmad Abu el-Rish Brigade