Deadline inschrijven partijen Israelische verkiezingen nadert

De inschrijving voor politieke partijen voor de vierde(!) Israelische verkiezingen in twee jaar tijd sluit om 0:00 uur vannacht. Inmiddels is het een gewoonte geworden dat partijen tot het laatste moment allianties te zoeken om zo een ‘blok’ te versterken, soms minuten voor de deadline. Vier partijen hebben zich woensdag al gemeld, waarmee zij impliciet verklaren geen verbinding met anderen aan te gaan. Maar andere partijen kunnen nog verrassen met zowel allianties als onverwachte kandidaten op de lijst.

De kaart van politieke partijen in Israel is al jaren voortdurend in beweging, en in het bijzonder in de afgelopen drie verkiezingen. Vanwege de kiesdrempel van 3,25% – 4 zetels – hebben partijen veel te verliezen, net als de Israelische kiezer: de stemmen die naar een partij gaan die de kiesdrempel niet haalt gaan verloren. De afspraken rond het herverdelen van restzetels gelden dan niet.

Rechts

Volgens de peilingen is de Likoed van premier Benjamin Netanyahu veruit de grootste partij, met rond de 29 zetels. Dat is zo’n kwart van alle stemmen. Recentelijk probeert de partij stemmen te trekken bij de Arabische Israeli’s, en de massale vaccinatiecampagne om te zetten tot een verkiezingszege. Netanyahu staat wegens verdenkingen van corruptie onder druk, en eerdere partners hebben hem laten vallen. Na zijn regeerperiode met Benny Gantz van Blauw Wit zal niemand de premier vertrouwen zich aan een rotatieovereenkomst te houden.

Naast de Likoed zijn er nog enkele andere ‘stabiele partijen’ te noemen, die Netanyahu steunen: de charedische (ultraorthodoxe) partijen, Verenigd Tora Jodendom en Shas. Zij hebben wel enkele interne personele verschuivingen, maar blijven voor de buitenwereld stabiel en ongewijzigd. In de huidige Knesset hebben ze ieder 8 zetels. Volgens peilingen lijkt dit zo te blijven, hoewel analisten verlies niet uitsluiten in verband met de coronaproblemen.

Aan de uiterst-rechtse zijde heeft Netanyahu een extra bondgenoot gevonden: de Nationaal-Religieuze Partij, een unie tussen Religieus Zionisme van Bezalel Smotrich, voorheen onderdeel van Yamina, de anti-LHBTI-partij Noam en het extreemrechtse en racistische Otzma Yehudit. Het is nog onzeker of Joods Huis zich hierbij aansluit. Hiermee wil Netanyahu voorkomen dat er stemmen aan de rechterzijde verloren gaan, daar beide partijen rond de kiesdrempel zweven. Als zij genoeg stemmen krijgen, kan de Likoed een sterkere vuist maken in de nieuwe Knesset, als coalitiepartner met een voorspelde 5 zetels. 

Maar aan rechterzijde van de politieke kaart zijn nu meer partijen die zich als alternatief voor de Likoed presenteren. De partij van Avigdor Lieberman, Yisrael Beitenu, weigert nog steeds met de Likoed en met de ultraorthodoxen in zee te gaan. De huidige Knessetleden staan ook op de kandidatenlijst. De peilingen geven hen 8 zetels.

Ook rechts van Likoed: Nieuwe Hoop van Gideon Sa’ar. Deze oude Likoednik leek bij de oprichting van zijn nieuwe partij enkele weken geleden een grote belofte, maar zakt nu enigszins af naar een voorspelde zetel of vijftien. Yamina van Naftali Bennett, zweeft in de peilingen rond de elf tot dertien zetels. Opvallend is dat Yamina, die een uitgesproken rechtse economische ideologie kent, en voor het annexeren van de Westelijke Jordaanoever is, nu zich vooral richt op een kritische campagne rond de maatregelen tegen het coronavirus en over exit-strategie voor de tijd na corona. Zowel Sa’ar als Bennett hopen na de verkiezingen de kar te mogen trekken, en zien allebei samenwerken met Netanyahu niet zitten. Sa’ar heeft dit expliciet gezegd, en richtte daarom Nieuwe Hoop op; Bennett houdt zijn opties vooralsnog open, maar heeft een lange en sterke persoonlijke rivaliteit met ‘Bibi’ en zal niet snel opnieuw willen regeren met de zittend premier.

Arabische lijst

Bij de vorige verkiezingen kreeg de Verenigde Arabische Lijst vijftien zetels in de Knesset, een ongekende prestatie. Deze door de kiesdrempel gedwongen samenwerking is alsnog niet helemaal bevallen. Grote tegenstellingen omtrent de rechten van LHBTI’s en de rol van het geloof kwamen al snel boven water. Daarnaast was er onenigheid over de nieuwe banden tussen de Likoed en een van de ‘partners’ van deze lijst, de islamitische Ra’am. Dit leidde tot grote woede van de andere leden van de lijst, die elke samenwerking met de Likoed verwerpen. De Verenigde Lijst blijft over met drie partijen: het communistische Hadash, het Palestijns-nationalistische Balad en de liberale Ta’al. Ra’am zal dan alleen de verkiezingen ingaan. De partij kreeg onverwachts steun van de burgemeester van Nazareth, de grootste Arabische stad van Israel.

Volgens de peilingen zal de nieuwe Verenigde Lijst zakken naar de tien zetels; Ra’am bungelt in de peilingen rond de kiesdrempel.

Centrum

Opvallend is juist de versplintering ter linkerzijde van Likoed. De allianties van de vorige verkiezingen zijn vrij snel uit elkaar gevallen. Blauw-Wit viel uiteen nadat Gantz zijn belofte brak en een deal sloot met Netanyahu. Centrumpartij Yesh Atid van Yair Lapid heeft zich al ingeschreven en met rond de zeventien zetels in de peilingen is dit de grootste centrumpartij. Lapid presenteert zich als centristisch alternatief van Netanyahu, en hoopt sterke weerstand te bieden tegen de Likoed en de macht van de ultraorthodoxe partijen. De romp van Blauw-Wit, nog steeds onder leiding van Benny Gantz, heeft zich ook al gemeld bij de kiescommissie. Zij hebben dus ervoor gekozen om geen lijstverbinding aan te gaan. Ze staan volgens de meest gunstige peilingen op een schamele vier tot vijf zetels, maar de laatste peiling wijst erop dat Blauw Wit de kiesdrempel niet haalt. Telem, de partij van Moshe Ya’alon, heeft zich volledig teruggetrokken.

Links

Avoda, de sociaaldemocratische Arbeidspartij, lijkt te zijn herrezen uit de dood. Nadat de partij onverwacht in de coalitie stapte, verdween bijna alle steun van voormalige stemmers. De nieuwe lijsttrekker Merav Michaeli lijkt de teugels nu strak in handen te hebben. Zij komt met een nieuw geluid: een uitgesproken sociale agenda, vrouwenrechten, en een helder anti-Netanyahu geluid. De twee ministers in de huidige regering zijn geen lid meer van de partij. Momenteel staat Avoda rond de zes tot acht zetels in de peilingen, nadat eerdere peilingen voorspelden dat de partij voor het eerst in de geschiedenis de kiesdrempel niet zou halen. De linkse partij Meretz lijkt stabiel te blijven met vier à vijf zetels. De Israeli’s, de nieuwe partij van Tel Avivs burgemeester Ron Huldai, leek veelbelovend, maar is door de herrijzenis van Avoda doodgebloed. Huldai heeft daarom ook besloten om zich terug te trekken, evenals Tnufa, de partij van Ofer Shelach. Beiden konden geen deal sluiten met Avoda voor het einde van de inschrijvingstermijn.

Update:

De deadline is verstreken! 39 partijen hebben zich uiteindelijk ingeschreven voor de verkiezingen, maar analisten stellen dat er maar 13 echt kans maken om boven de kiesdrempel van 4 zetels uit te komen. In tegenstelling tot de jaren ervoor zijn er maar weinig allianties gesloten en zijn enkele grote uiteengevallen, wat de kans op ‘verloren stemmen’ groter maakt. Daarnaast nieuwe beloften als De Israeli’s van Huldai en Tnufa van Shelach zich niet ingeschreven. Ook het Joods Huis heeft zich niet bij Smotrich geschaard, maar steunt Yamina.