Vierde verkiezingsronde lijkt niet beslissend

De vierde Israelische verkiezingsronde sinds 2019 lijkt geen overduidelijke winnaar te hebben. Nu de resultaten binnenstromen ziet het ernaar uit dat de blokken vóór en tegen het leiderschap van premier Benjamin Netanyahu van grofweg gelijke grootte zijn, waardoor er wederom zeer lastig zal worden om een nieuwe regering te vormen. Netanyahu’s Likoed is weliswaar met afstand de grootste partij, maar lijkt zelfs met de steun van Yamina geen regering met een meerderheid van Knessetzetels te kunnen vormen. Bekijk hier de resultaten per Israelische gemeente op een interactieve kaart.

Veel IDF-personeel stemde per post; deze soldate niet. (IDF)

De exitpolls voorspelden nog een nipte meerderheid voor rechts, zolang Yamina in zee zou gaan met de Likoed van premier ‘Bibi’ Netanyahu. Al snel stond Netanyahu op het podium en sprak hij van een grote overwinning: Likoed zou de grootste partij worden met meer dan 30 zetels. Of het een echte overwinning mag heten, is nog maar de vraag. Nu 89 procent van de stemmen geteld zijn, lijken de ‘Bibisten’ ook niet met Yamina aan een meerderheid van 61 zetels te kunnen komen. Ondertussen waren zijn extreemrechtse bondgenoten van de Nationaal Religieuze Partij lyrisch over hun resultaat van circa zes zetels. Charedische partijen Shas en Verenigd Tora Jodendom (VTJ) bleven daarentegen, zoals verwacht, stabiel. 

De rechtse partijen die uitgesproken niet met Netanyahu is zee wilden hadden een andere avond dan verwacht. Waar Yisrael Beitenu zoals voorspeld rond de zeven à acht zetels scoort, kwam Nieuwe Hoop van Gideon Sa’ar waarschijnlijk uit op een teleurstellende 5 zetels. Waar Sa’ar eerst nog dik twintig zetels in de peilingen kreeg, lijkt de kiezer in het stemhokje beduidend minder enthousiast te zijn geweest over de nieuwe partij. Die vijf zetels kunnen wel net de zetels worden die de Likoed straks tekort komt voor een meerderheid.

In het centrum haalt Yesh Atid van Yair Lapid zoals de peilingen voorspelden zo’n achttien zetels. Dit komt waarschijnlijk door het sterke optreden van zowel Arbeid (Avoda, ~7 zetels) als Meretz (~5 zetels), wiens kiezers trouw bleven en die daarom ver boven de kiesdrempel uit zijn gekomen. In de peilingen zat vooral Meretz nog regelmatig onder de kiesdrempel. Ook vele kiezers die eerder op Blauw Wit hadden gestemd zijn nu ‘teruggekeerd’ bij de twee linkse partijen.

Des te opvallender was daarom de sterke uitslag voor Blauw Wit: terwijl iedereen demissionair alternatief premier Benny Gantz al had afgeschreven en hij volgens peilingen nauwelijks de kiesdrempel zou halen, won hij 8 zetels, waarmee hij meedoet in de middenmoot van de Israelische politiek. Blijkbaar is de stap van Gantz om in de regering met de Likoed te gaan niet volledig afgestraft door de kiezer.

De opkomst was lager dan bij vorige verkiezingen, 71% in 202o en nu 67,2%. Verder waren er ook veel briefstemmers, wat het tellen bemoeilijkt. Zowel soldaten, diplomaten, coronapatienten en burgers in quarantaine konden per brief stemmen, wat tot een zo’n half miljoen briefstemmen leidde. 

De lage opkomst was ook te merken onder Arabische Israeli’s. Vooral hun opkomst was stukken lager, waardoor de Verenigde Lijst ver in en kreeg een praktisch halvering voor haar kiezen. Ra’am, dat zich afsplitste na onenigheid over samenwerken met Netanyahu of niet, leek in de exitpolls niet de kiesdrempel te halen, maar blijkt met 5 zetels in de Knesset te komen. Geen van de twee Arabische partijen ligt voor de hand als vast lid van een regeringscoalitie, maar zij zouden kunnen bepalen of Netanyahu premier blijft of niet. Tijdens de formatieperiode in 2020 wist de Knesset bijna een wetsvoorstel aan te nemen dat een termijnlimiet voor premiers vaststelde, dat Blauw Wit echter introk om samen met de Likoed te regeren.

Nu de uitslagen binnenkomen blijkt dat de politieke patstelling in Israel nog steeds niet is opgelost. Vermoedelijk zal Netanyahu aangewezen zijn op overlopers uit het ‘Alles behalve Bibi-blok’ om een regering te vormen, zoals vaker gebeurd is.

Bekijk hier de resultaten per Israelische gemeente op een interactieve kaart.